



....περί του Καρς...
Παρουσιάσεις του βιβλίου: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης:
1) Κατερίνη : Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 7.30 στον χώρο πολιτικού διαλόγου και πολιτισμού «ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ» (Π. Π. Γερμανού 3)
Για το βιβλίο, θα μιλήσουν:
ο διδάκτωρ σύγχρονης ιστορίας Βλάσης Αγτζίδης
ο μελετητής της τοπικής ιστορίας, διδάκτωρ ιστορίας της τέχνης Νίκος Γραικός
και ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Πιερίας Δημήτρης Προκοπίδης
Συντονισμός συζήτησης: Αντώνης Κάλφας
2) Καβάλα : Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου, ώρα 7:00 το απόγευμα, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Καβάλας με ομιλητές τους Κυριάκο Λυκουρίνο, Κοσμά Χαρμπαντίδη και τους συγγραφείς.
3) Ξάνθη : Τρίτη 7-2-2012, και ώρα 19.00 στον Πολυχώρο του Βιβλιοπωλείου Α. Καφετζή (πρώην Παπασωτηρίου)
Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:
-Μάρθα Πύλια, επίκουρη καθηγήτρια Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης
-Βασίλης Δαλκαβούκης, λέκτορας στο ΔΠΘ,
-Άγγελος Παληκίδης, λέκτορας στο ΔΠΘ,
-Έλλη Λεμονίδου, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας
4) Θεσσαλονίκη : Τετάρτη 8 Φεβρουαρίου, 7.00 μ.μ. (Πολιτιστικός Χώρος «Προποντίδα», Ν. Πλαστήρα 14, Παραλιακή ζώνη Καλαμαριάς)
Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:
Νίκος Μαραντζίδης, Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Σοφία Ηλιάδου-Τάχου, Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας
Δημήτρης Μαυροσκούφης, Καθηγητής Α.Π.Θ.
και οι συγγραφείς:
Γιώργος Κόκκινος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου
Βλάσης Αγτζίδης, Δρ. Σύγχρονης Ιστορίας
Ο Σύλλογος Ποντίων Επταμύλων Ν. Σερρών «ΟΙ ΑΚΡΙΤΕΣ» συμμετείχε στην εκπομπή «Ο τόπος και το τραγούδι του» της ΕΤ3 με τον Γιώργη Μελίκη. Αντικείμενο της εκπομπής ήταν μουσικό-ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία μέσα από τραγούδια, αφηγήσεις, χορούς και αυθεντικές εξιστορήσεις της ευρύτερης περιοχής του Καρς . Η εκπομπή της ΕΤ3 «Ο τόπος και το τραγούδι του» με το Γιώργη Μελίκη επιχειρεί έθνο-μουσικολογικές προσεγγίσεις, όπως καταγράφονται μέσα από την ιστορική διαδρομή και εξέλιξη των δημοτικών χορών, των λαϊκών δρώμενων των παγανιστικών λειτουργιών. Η εκπομπή, με σοβαρότητα και εξειδίκευση πάνω στην κοινωνιολογία του χορού και των συγγενικών προς αυτόν εμφανίσεων, καταθέτει το μουσικοχορευτικό γίγνεσθαι στο σήμερα. Ταυτόχρονα, αποτελεί και μια ιστορική καταγραφή, η οποία πολλές φορές γίνεται αντικείμενο μελέτης για τους ασχολουμένους με το χορό και την ιστορική του εξέλιξη.
αναδημοσίευση από: http://santeos.blogspot.com/2011/05/1900.html
«Κατάγομαι από το Αλή Σοφή της επαρχίας Σαρικαμίς του Καρς. Το χωριό μας είχε 74 οικογένειες, όλες ελληνικές, με 660 άτομα. Είχε ένα διθέσιο σχολείο και μια εκκλησία της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία.
» Οι γονείς μας εγκαταστάθηκαν για πρώτη φορά στο Αλή Σοφή το 1882. Κατάγονταν από χωριά της Αργυρούπολης του Πόντου. Πιο μπροστά, στα 1844, είχαν εγκαταλείψει την Αργυρούπολη και εγκαταστάθηκαν στις επαρχίες της Σεβάστειας και Τοκάτης και ακολούθως, στα 1882, ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στο Αλή Σοφή του Καρς.
» Στις αρχές του 1918 είχαμε πληροφορίες ότι τα πράγματα στην περιοχή μας δεν πηγαίνανε καλά. Ακούσαμε ότι θα έρθουν οι Τούρκοι και φοβηθήκαμε. Ακόμη μάθαμε ότι τα χωριά Άνω και Κάτω Τσορμίκ και το Παρτούζ είχαν ξεσηκωθεί και ετοιμάζονταν να αναχωρήσουν.
Στις 18 Μαρτίου μάθαμε ότι οι Τούρκοι κατέλαβαν το Σαρικαμίς. Την άλλη μέρα ήρθαν στο χωριό μας οι κάτοικοι του Καρακούρτ με κάρα και το βιός τους και όδευαν προς το Καρς.
Τους ακολουθήσαμε κι εμείς. Λίγες μέρες μετά τις 20 Μαρτίου είμασταν στο Καρς. Εκει βρήκαμε ένα ελληνικό σύνταγμα με αρχηγό του Ιβάν Κάλτσεφ. Στο Καρς μείναμε σχεδόν ένα μήνα.
Πολλοί από εκεί έφυγαν με τραίνο για τη Ρωσία. Εμείς, όπως είμασταν με τα κάρα, περάσαμε το Αρπα- Τσάπ και πήγαμε στο Αλεξανδροπόλ, που απείχε περίπου 90 χιλιόμετρα από το Καρς, μέσα σε δυό-τρεις ημέρες.
Συναντήσαμε μεγάλες δυσκολίες. Με βροχές και κρύα, είχαμε και μερικά πρόβατα πανω στη γέννα... Απ' εκεί περάσαμε στο Τσαλάλογλου (σημερινό Στεπαναπάσκι) κοντά στα σύνορα της Αρμενίας με τη Γεωργία. Εκεί στο χωριό Νικολάεφσκα μείναμε τέσσερις μήνες.
Το Πάσχα (22 Απριλίου) του 1918 εκεί το κάναμε. Μάλιστα εκεί ήρθε και μας βρήκε ο αρχηγός των Αρμενίων ο Αντρανίκ με τα παλικάρια του. Αυτός, όπως λέγανε, οπισθοχωρώντας είχε σφάξει πολλούς Τούρκους, γι' αυτό και οι ντόπιοι Αρμένιοι δεν τον ήθελαν.
Ο Αντρανίκ πήγε και προσκύνησε στην εκκλησία και άφησε και πεντακόσια ρούβλια (στην εκκλησία) και είπε: «Εγώ φεύγω, αλλά αύριο θα δείτε τι θα κάνουν οι Τούρκοι στους Αρμένιους». Από κει ο Αντρανίκ πήρε το στρατό του και πήγε στην Τιφλίδα.
» Όταν φύγαμε από το Τσαλάογλου, πήγαμε στην Τιφλίδα. Δεν μείναμε εκεί και προχωρώντας αριστερά φτάσαμε στο Τσινγαρός. Σε μας είχαν προστεθεί άλλες οκτακόσιες οικογένειες Ελλήνων από την Τσάλκα. Εκεί μας έβαλαν σε ένα τσιφλίκι, όπου μείναμε περίπου ένα χρόνο.
» Στο μεταξύ οι Άγγλοι νίκησαν τους Γερμανούς και έδιωξαν τους Τούρκους από το Καρς. Τότε ήρθαν κάποιοι και μας είπαν αν θέλουμε να γυρίσουμε πίσω στο Καρς. Πολλοί είχαν αντιρρήσεις. Οι δικοί μας όμως πήραν την απόφαση να γυρίσουμε.
Έτσι στις 12-13 Απριλίου του 1919 με τα ζώα μας αποδεκατισμένα γυρίσαμε με τραίνο πίσω σιο Καρς. Την επίσκεψη της επιστροφής είχε ο Ιβάν Κάλτσεφ. Γυρίσαμε, λοιπόν, και εγκατασταθήκαμε πάλι στο Αλή Σοφή.
» Εκεί, λοιπόν, προλάβαμε και σπείραμε και τον Αύγουστο μήνα του 1919 περιμέναμε να θερίσουμε. Τότε ήρθε στο χωριό μας μια αντιπροσωπεία του Βενιζέλου. Σε μας ήρθε ο Πολεμαρχάκης, ενώ όπως μάθαμε στην Τιφλίδα ήταν ο Κωνστανταράκης και στο Κουμπάν ο Σταυριδάκης. Τότε, λοιπόν, ο Πολεμαρχάκης έδωσε τη διαταγή, όλα τα ελληνικά χωριά να συγκεντρωθούν στο Καρς με προορισμό την Ελλάδα.
Ο ίδιος ο Πολεμαρχάκης ήρθε στο χωριό μας τον Αύγουστο μήνα και μας είπε: «ετοιμαστήτε για την Ελλάδα». Στο μεταξύ ο Ιβάν Κάλτσεφ πηγαίνει στο Εριβάν στον πρωθυπουργό της Αρμενίας τον Χατισιάν και παίρνει αναστολή της διαταγής. Να θερίσουμε πρώτα και μετά να φύγουμε. Και θερίσαμε. Μάλιστα το Γουζούλ, ένα γειτονικό χωριό, δεν είχε θερίσει ακόμη, γι αυτό πολλοί άντρες από το χωριό πήγαν να τους βοηθήσουν.
» Τον Μάιο του 1920 πήραμε πάλι την απόφαση να φύγουμε. Αφού πουλήσαμε τα υπάρχοντα μας στους Αρμενίους, με τραίνο φύγαμε το Καρς και κατεβήκαμε στιο Βατούμ. Καθήσαμε εκεί μέχρι τις 20 Ιουλίου 1920. Τότε επιβιβαστήκαμε σε ένα πλοίο τρεις με τέσσερις χιλιάδες άτομα. Το πλοίο ήταν ένα μεγάλο εμπορικό με τέσσερα πατώματα.
Τα εισιτήρια τα είχε πληρώσει το ελληνικό κράτος.
Στην επιβίβαση επικρατούσε μεγάλη σύγχυση. Μερικοί, ενώ είχαν φορτώσει τις απο σκευές τους, οι ίδιοι δεν κατάφεραν να ανεβούν. Είχε πάρα πολύ κόσμο που ήθελαν να επιβιβαστούν. Στη διαδρομή είχαμε πολλά προβλήματα: εμετούς, πολλά δέματα σάπισαν, ένα μωρό που πέθανε το πέταξαν στην θάλασσα, αφού το έδεσαν με ένα σίδερο. 'Οταν πλησιάσαμε στην Πόλη, έπλευσαν γύρω από το δικό μας καράβι τα αντιτορπιλικά «Αβέρωφ», «Κιλκίς», «Ψαρά» και χαιρέτισαν το ένα το άλλο.
» Στις 14 Αυγούστου 1920 είμαοταν στην Καλαμαριά. Μόλις κατεβήκαμε, τις γυναίκες τις βάλανε στη σειρά και άρχισαν να τις κουρεύουν. Τις κουρέψανε «γουλί». Τα πράγματα μας τα βάλανε στον κλίβανο. Εκεί για όλα, διανομή τροφίμων κυρίως, για τους δικούς μου και τους συγχωριανούς μου φρόντιζα εγώ, ο οποίος ήμουν από τους λίγους που δεν είχα αρρωστήσει.
Κατά χιλιάδες οδηγούσαν του πρόσφυγες στο Λοιμωδών από δυσεντερία. Μας έβαλαν σε παράγκες κατά οικογένειες στο Χαρμάν Κιόϊ. Έναν καιρό μας κοιτούσαν καλά. Ύστερα, τον Νοέμβριο του 1920, γίναν εκλογές, νίκησαν οι βασιλικοί και εμάς τους βενιζελικσύς δεν μας δίνανε πια σημασία.
» Μετά αρχίσαμε να μουρμουρίζουμε: «τι θέλαμε και ήρθαμε στην Ελλάδα;» Μια μέρα, οι Λευτεράντ, μια διπλανή μας οικογένεια, είχε επτά λείψανα. Αν υπήρχε τρόπος να γυρίζαμε πίσω.
» Από το Χαρμάν Κιόϊ (σημερινό Ελευθέρια) μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1920 οι περισσότερες οικογένειες του χωριού μας, εκτός από τριάντα οικογένειες, με τραίνο πήγαμε στο Δεδέαγατς (Αλεξανδρούπολη).
Από εκεί, σε ένα μήνα, βρεθήκαμε στην Ανατολική Θράκη, στις Σαράντα Εκκλησιές. Το Πάσχα του 1921 εκεί το κάναμε. Εκεί σπείραμε, αλωνίσαμε και ένα πρωί του 1922 τα αφήσαμε και φύγαμε. Όπως μας είπαν έγινε εκκένωση της Α. Θράκης. Η Τουρκία προχώρησε, ήρθε ο Πλαστήρας (Μαύρος Καβαλάρης, οι Τούρκοι τον έλεγαν Καράπιπερ) οπισθοχωρώντας στον 'Εβρο.
Εμείς οι Έλληνες συγκεντρωθήκαμε στο σιδηροδρομικό σταθμό στις Σαράντα Εκκλησιές, φορτώσαμε στο τραίνο ό,τι είχαμε: οικογένειες, γεννήματα, αποσκευές και κατ' ευθείαν στην Αλεξανδρούπολη για να πάμε πίσω στη Θεσσαλονίκη. Όμως, όταν φθάσαμε στον σιδηροδρομικό σταθμό της Δράμας βρήκαμε τις άλλες τριάντα οικογένειες του χωριού μας που δεν μας ακολούθησαν στην Ανατολική Θράκη.
» Το τσιφλίκι αυτό, Γενή Τσιφλίκ, το είχε νοικιασμένο από Τούρκο ο Έλληνας Μηνάς Δρακόπουλος. Μια νύχτα ο γιός ενός λοχαγού του ελληνικού στρατού ήρθε με στρατιώτες να μας διώξει από εκεί. Μέναμε σε κάτι αποθήκες καπνού, ρυζιών κλπ. Όμως οι στρατιώτες, όταν είδαν τα μικρά παιδιά αρνήθηκαν να υπακούσουν και αποχώρησαν.
» Με τον καιρό οι περισσότερες οικογένειες από το Αλή Σοφή του Καρς εδώ εγκαταστάθηκαν. Ένα μέρος, σαράντα οικογένειες είχαν εγκατασταθεί στα Καϊλάρια (Πτολεμαϊδα) στη Μαυροπηγή, ενώ άλλοι στη Θεσσαλονίκη. Από το δικό μας χωριό στη Ρωσία έμειναν μόνον τρία άτομα, ήταν ανύπαντροι και δεν ξέρουμε τι απέγιναν. Επίσης στη διάρκεια του α' παγκοσμίου πολέμου, πέντε παλικάρια του χωριού μας που υπηρετούσαν στον ρωσικό στρατό αιχμαλωτίστηκαν από τους Γερμανούς. Αργότερα, όπως μάθαμε , έμειναν σε ελληνικά χωριά της Γεωργίας.
» Αυτές τις μέρες (17-4-1987) βρίσκεται στο χωριό μας, τη Νέα Σεβάστεια Δράμας , η κόρη του Βασίλη Καλτσίδη, αδελφή του Ιβάν Κάλτσεφ, ανύπαντρη συνταξιούχος καθηγήτρια. Ήρθε για επίσκεψη από τη Ρωσία. Ο πατέρας της, ο Βασίλης Καλτσίδης, είχε παραμείνει στη Ρωσία και πέθανε το 1966»
Ιωάννης Κοζταρίδης
Η "ΕΞΟΔΟΣ" ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΚΑΡΣ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ (1919-1921)
Εκδοσεις Αφοι Κυριακίδη
από μια συζήτηση σε : http://pontosandaristera.wordpress.com/2012/01/27/nuk-ka-shpirt-anarkiste-anarkist/#more-13025
[…]για τον αντιεξουσιαστικό χώρο. Πρώτα γιατί ιστορικά οι Πόντιοι είχαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωσή του. Να σου θυμίσω τον Χρήστο Κωσταντινίδη και τη Σύλβια από την πρώτη γενιά, τον Γιάννη τον Μπουκετσίδη από τους επόμενους;
Αλλά υπάρχουν και άλλα. Η πρώτη σημαντική αναφορά για τους Πόντιους στο Μαχνοβίτικο Κίνημα υπό τον τίτλο “Έλληνες Πόντιοι στη Μαχνοβτσίνα“, έγινε στο αντεξουσιαστικό περιοδικό “Τα άνθη του κακού” τον χειμώνα 1988.
Οι πρώτες ποντιακές ριζοσπαστικές αφίσες κολλήθηκαν το 1986 στα Εξάρχεια, ενώ στο Convoy δημοσιεύτηκε το Γενάρη του ’87 ένα πολύ σημαντικό κείμενο για το νέο ποντιακό κίνημα που ανέτειλε. Στα παραθέτω:
