"Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΣΤΟ ΚΑΡΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΙΛΚΙΣ




Από το Καρς του Καυκάσου στο Κιλκίς της Μακεδονίας

Από τη σελίδα του Βλάση Αγτζίδη: http://kars1918.wordpress.com

Μια από τις σπάνιες εκδόσεις έγινε στο Κιλκίς το 2001, όταν η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση υπό τον Θόδωρο Παραστατίδη, αποδέχτηκε την πρόταση του γιατρού απ’ την Πάτρα Θανάση Διαμαντόπουλου να εκδοθεί ένα αφιέρωμα-λεύκωμα για τον ελληνισμό του Καρς του Καυκάσου με βάση την πορεία ενός από τους διανοούμενους της περιοχής, του πρωθιερέα Γεωργίου Χαριτίδη. Ο Χαριτίδης έζησε στο Καράουργκάν του Καρς, σπούδασε στην Ανωτέρα Ιερατική Σχολή της Τιφλίδας και πέθανε στη Μεγάλη Βρύση του Κιλκίς. Ένας από τους συμμαθητές του της χρονιάς του 1895 ήταν και ο Ιωσήφ Τζουγκασβίλι που αργότερα θα γίνει γνωστός με το επαναστατικό του ψευδώνυμο: Στάλιν.

Στο πλαίσιο αυτής της έκδοσης έγραψα το ιστορικό της εγκατάστασης των Ελλήνων στον Καύκασο και της εξαιρετικής, όσο και τραγικής, ιστορικής τους εμπειρίας την εποχή των κοσμοϊστορικών ανακατατάξεων που συνέβησαν με την κατάρρευση των δύο Αυτοκρατοριών, της Ρωσικής και της Οθωμανικής. Το κείμενό μου με τίτλο “Οι Έλληνες του Καυκάσου” θα αναρτηθεί αργότερα.

Επίσης στην έκδοση συμμετείχε και ο Σωκράτης Αγγελίδης με το “Η πολιτική, οικονομική, θρησκευτική εκπαιδευτική κατάσταση του ελληνικού πληθυσμού του Καυκάσου του κυβερνείου του Καρς υπό τη Ρωσική κυριαρχίας”. Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος, δισέγγονος του Γεωργίου Χαριτίδη, έγραψε το κείμενο: “Τιφλίδα, Καράουργκάν, Μεγάλη Βρύση, Κιλκίς. Οι τέσσερεις εποχές της ζωής του Παπά-Χαρίτωφ”.

Η έκδοση αυτή είναι μοναδική γιατί βασίζεται στο φωτογραφικό αρχείο του Γεωργίου Χαριτίδη. Οι φωτογραφίες των ελληνικών χωριών του Καρς τραβήχτηκαν το 1909 και πρωτύτερα. Παριστούν την εικόνα της περιοχής όπως την είχαν εντυπώσει οι Έλληνες του Καρς πριν την έναρξητου Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και φυσικά πριν την οριστική προσφυγιά του 1918. Οι φωτογραφίες αυτές είναι μοναδικές και χρησιμοποιήθηκαν παλιότερα για να συνοδεύσουν το βιβλίο του Στυλιανού Μαυρογένους “Το Κυβερνείον Καρς του Αντικαυκάσου (Καρσκαγια όμπλαστ) και το εν αυτώ ελληνικόν στοιχείον κατά την περίοδον 1878-1920, που εκδόθηκε απ’ την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης το 1963.

Οι πρωτότυπες φωτογραφικές πλάκες του Γεωργίου Χαριτίδη, μαζί με το ημερολόγιο και άλλα κείμενά του, υπήρξαν μέρος αυτών που κληρονόμησε ο δισέγγονός του Θανάσης Διαμαντόπουλος. Τιμώντας τη μνήμη, αλλά και την πνευματική παραγωγή του προπάππου του, επισκέφτηκε εκείνα τα μέρη του Καρς και ξαναφωτογράφησε 90 χρόνια μετά τα ίδια μέρη που είχε φωτογραφήσει ο παπα-Χαρίτωφ.

Η σημαντικότατη αυτή έκδοση λόγω του πρωτότυπου δημοσιευμένου υλικού και της πολύ καλής παρουσίασης του φαινομένου του ελληνισμού του Καρς -που δυστυχώς δεν είναι πλέον διαθέσιμη κι ούτε καν ISBN έχει- θα έπρεπε να βρίσκεται σε κάθε βιβλιοθήκη των φιλομαθών πολιτών και των ιστορικών σχολών.

1 σχόλιο: