ΟΡΤΑΚΙΟΪ

Ορτάκιοϊ (Ortakoy)[1], Διοίκησης Καγισμάν( Kagizman)- Υποδιοίκησης Καγισμάν

Αποστάσεις: 45 περίπου χλμ από το Καρς , στο δρόμο προς Καγισμάν (3χλμ από τη διάβαση Πασλί)

Ελληνικό χωριό στην περιοχή Καγισμάν, με 750 κατοίκους που κατάγονταν από τη Χερίανα, το Κελκίτ, την Κρώμνη και τη Φασιανή και συντηρούσαν ελληνικό διτάξιο σχολείο και εκκλησία. Οι περισσότεροι κάτοικοι του Ορτάκιοϊ μετά το 1920 εγκαταστάθηκαν στο Λευκώνα, Αχινό και Παλαιόκαστρο Σερρών, Πεδινό Κιλκίς, Πτολεμαΐδα Κοζάνης και Κάτω Κλεινές Φλώρινας. Από το Ορτάκιοϊ καταγόταν και ο αείμνηστος Ισαάκ Λαυρεντίδης, εξέχουσα μορφή της πολιτικής ζωής στην Ελλάδα, που για την προσφορά του απεκλήθη ο «Νέστορας των Ποντίων».

Ορτάκιοϊ[2] , Διοίκησης Καγισμάν( Kagizman)- Υποδιοίκησης Καγισμάν

Χωρίον της Επαρχίας Καγισμάν, δισχιζόμενον υπό μικρού ποταμού (του εκ Κιατσιβάν κατερχομένου και συνεχίζοντος τον ρουν του προς Τσιλαχανά και πέραν), εκατέρωθεν των οχθών του οποίου είναι αι μονόροφοι ευρύχωροι οικίαι, εξ ων ολίγαι μεν κείνται αμφιθεατρικώς εις τας υπωρείας του προς Ολουχλού οροπεδίου, προς την πλευράν της αριστεράς όχθης «κατάντη»[3], όπου είναι ο γραφικός υδρόμυλος «τη Τελή Γεώρ η Χαμαιλέτε»[4], αι δε περισσότεροι προς την πλευράν της δεξιάς όχθης[5]. Το Ορτάκιοϊ ευρίσκεται εις απόστασιν 36 χλμ από Καρς προς Καγισμάν και είχε 535 κατοίκους, ως προκύπτει εκ στατιστικών στοιχείων του έτους 1907, προελθόντας εκ Χερανίων, Κελκίτ, Κρώμνης (οι Ποπαδάντ’ –Αρχοντιδαίοι) και 8 οικογενείας εκ Πασέν (Φασιανής), οι Πασελάντ’, όπως απεκαλούντο, ήσαν: τη Κωστάν τ’ Άζωνος[6], ούτινος απόγονοι είναι, ο Παύλος Ιωαννίδης «ο Λυριτζής», ο αδελφός του Λάζαρος, κάτοικοι Λευκώνος Σερρών, Τ’ Άζωνος ο Θεόδωρον , υιός του είναι ο ιερεύς Παλαιοκάστρου Σίμος Ιωαννίδης, Τ’ Άζωνος ο Γιάγκον, Τη Πασελή τη Βασίλ οι απόγονοι Αθανάσιος Αλεξανδρίδης, Γρηγόριος Γεωργ. Αλεξανδρίδης, κάτοικοι Παλαιοκάστρου Σερρών, εις Πτολεμαΐδα (Καϊλάρια) Κοζάνης οι Αϊβαζάντ’ και Μητιτσινάτ (Πασενλήδες) και ο εν Αθήναις διαμένων Αλέξανδρος Κοσμά Ιωαννίδης.

Ανήγειραν και διετήρουν ιδίαις δαπάναις εκκλησίαν και διθέσιον δημοτικόν σχολείον.Εφημίζοντο δια την καλήν γειτονίαν ,αλτρουϊσμόν, αλληλεγγύην , σύμπνοιαν και αλληλοσεβασμόν. Κατά τα 40 έτη της εν Ορτάκιοϊ διαβιώσεώς των, δεν παρέστη ανάγκη προσφυγής ουδενός Ορτάκιοϊλη εις τα δικαστήρια. Αι τυχόν ανακύπτουσαι διαφοραί επελύοντο από τους πρεσβυτέρους των, σπανίως υπό των δημογερόντων[7] σπανιώτατα υπό του ιερέως , του οποίου η απόφασις ετύγχανεν γενικού σεβασμού, ως εάν να επρόκειτο περί αποφάσεως Αρείου Πάγου εκδοθείσης υπό της ολομελείας του.

Ιερεύς των ήτο ο αείμνηστος Ισαάκ Αρχοντίδης , ιδιαιτέρως τιμώμενος παρά πάντων δια το εις ιερωμένους αρμόζον εξαίρετον ήθος του , αλλά και λίαν αγαπητός και ευπρόσδεκτος εις κύκλους ιερωμένων δια την φιλοπαίγμονα διάθεσιν, την λεπτήν ειρωνίαν και ουχί σπανίως τα χονδρά στεία του. Απεβίωσεν ολίγους μήνας μετά την εξ Ορτάκιοϊ εκρίζωσιν και ετάφη εις το δάσος του Βλαδικαυκάς, όπου ετάφη και ο Νικόλαος Αβράμ Λαυρεντίδης (πατήρ μου) άνευ τελετουργικών λειτουργιών κηδείας, καθ’ ην ώραν διεξήγοντο οδομαχίαι μεταξύ Λευκορώσων και κομμουνιστών.

Εις το διθέσιον δημοτικόν σχολείον του Ορτάκιοϊ, εις ο επρόλαβα να πρωτοπάγω ως μαθητής της πρώτης τάξεως και έπειτα εφύγαμε, διδάσκαλοι ήσαν ο Ευστάθιος Αρχοντίδης (απεβίωσεν εις Τυφλίδα, θυγατέρες του Μάρθα και Όλγα, παραμείνασαι ορφαναί γονέων- μήτηρ των προαπεβίωσε του πατρών των- συνανετράφησαν μετά των τέκνων του εκ πατρός θείου των Λεωνίδα Αρχοντίδη, του οποίου η ενάρετος σύζυγος Μαρία τας περιέλαβε μετά μητρικής στοργής μέχρι της αποκαταστάσεώς των και μουδόλως τας διέκρινεν από τα ίδια τέκνα της Αναστασίαν, Παρθέναν και Ευστάθιον, ήδη από ετών είναι έγγαμοι και διαμένουν εις Λευκώνα Σερρών).Έτερος διδάσκαλος υπήρξεν ο Χρίστος Ηλιάδης, όστις ήτο φυγόστρατος του Τουρκικού στρατού και προσελήφθη ως διδάσκαλος υπό της Ελληνικής Κοινότητος Ορτάκιοϊ 2 έτη προ του εκείθεν εκριζωμού. Ορτάκιοϊληδες είναι εγκατεστημένοι εις Παλαιόκαστρον (Κούλα) Σερρών 20 οικογένειαι, εις Αχινό Σερρών 7, εις Αθήνας 4, εις Κάτω Κλεινάς (Κλέστεινα) Φλωρίνης 2 οικογένειαι (Σπυριδωνίδη-Συμελίδη), εις Βόλον η οικογένεια του Γαβριήλ Ανδρονικίδη και 4 οικογένειαι παρέμειναν εις Κουπάν.

Οι Ορτάκιοϊληδες γενικώς είναι εργατικοί, φιλόνομοι και φιλοπρόοδοι. Τα δύο πρώτα λιθόκτιστα οικήματα, άτινα ανηγέρθησαν εις το τότε λασποχώρι , το Καβακλή (νυν Λευκών) Σερρών, το 1926, ανήκον εις τους εξ Ορτάκιοϊ Κωνστ. Ιωάν. Παυλίδης (οι έτεροι δύο είναι ο εξ Αρταχάν Στέφανος Σαβ. Θεοδωρίδης και ο γηγενής Ιωάννης Καραθανάσης).Χαρακτηριστικόν της φιλοπονίας και επιμελείας των Ορτάκιοϊληδων είναι ότι ανέδειξαν ικανόν αριθμόν επιστημόνων, εν αναλογί προς τον πληθυσμόν του χωρίου των, ήτοι: νομικούς τους Αθανάσιον Βασιλειάδην, Θεόφιλον Αβρ. Χονδροματίδην, ανώτερον υπάλληλον Εθνικής Τραπέζης, Ισαάκ Ν. Λαυρεντίδην και Εθγενίαν Ις. Λαυρεντίδου, συμβολαιογράφον τον Γρηγόριον Σπυρ. Σαββίδην, ιατρούς τους Δημήτριον Ματθ. Σαββίδην, στρατιωτικόν ιατρόν καρδιολόγον, διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών και τον Θεοδωρον Σιμ. Ιωαννίδην , οδοντίατρον, Ζαραφίαν Ηλ. Λαυρεντίδου των Φυσικών, τον λοχαγόν πυροβολικούθ Σοφοκλήν Ματθ. Σαββίδην, τους γεωπόνους Νικόλαον Ελ. Μουρατίδην και Κων. Μουρατίδην και τους δημοδιδσκάλους Δαμιανόν Χαρ. Παυλίδην και Βασίλειον Ιω. Ιωαννίδην.

Ορτά-Κιοϊ[8], Διοίκησης Καγισμάν( Kagizman)- Υποδιοίκησης Καγισμάν

Στοιχεία έτους 1907

Ημερολόγιο Κυβερνείου Καρς, εκδ. 1913 πίνακ. XV-XXXI

Αριθμός Οικογενειών: 76

Αριθμός ανδρών: 264

Αριθμός γυναικών: 271

Σύνολο : 535

Πληθυσμός έτους 1918 (Κατ’ εκτίμησιν):750

Ορτάκιοϊ , Διοίκησης Καγισμάν( Kagizman)- Υποδιοίκησης Καγισμάν

Πηγή: ΑΥΕ/ΚΥ/1919/Β/ΑΑΚ/4 [Ελληνικοί πληθυσμοί στη Διοίκηση της Αντιβασιλείας του Καυκάσου στις παραμονές του Α Παγκοσμίου Πολέμου][9]

Έλληνες κάτοικοι: 588

Ελληνικοί ναοί: 1

Ιερείς: 1

Ελληνικά σχολεία: 1

Είδος σχολείου: εκκλησιστικό

Δάσκαλοι ελληνικών σχολείων: 1



[1] ΚΑΛΕΝΤΕΡΙΔΗΣ ΣΑΒΒΑΣ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, INFOGNOMON,ΑΘΗΝΑ,2006, σελ. 407

[2] Ορτάκιοϊ (Τουρκική λέξις)= μέτριο χωριό

ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ ΙΣΑΑΚ, ΜΕΤΟΙΚΕΣΙΑ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ 1895-1907, Α.Π. τομ.31ος , ΑΘΗΝΑ, 1971-1972, σελ. 436-439

[3] «κατάντη»=κατεύθυνσις ροής ποταμού

[4] «Τη Τελή Γεώρ η χαμαιλέτε»= του τρελλογεώργη ο μύλος.(Χαμαιλέτε, λέξις σύνθετος εκ του αρχαίου επιρρήματος χαμαί και του ουσιαστικού αλέτης.)Τελή Γεώρ απεκάλουν τον Γεώργιον Ισαάκ Αρχοντίδην (τον μέχρι τρέλλας αποφασιστικόν και γενναίον, νεώτερον υιόν του ιερέως , του οποίου οι άλλοι υιοί ήσαν ο Αγαθάγγελος, λίαν πρόσχαρος και λαμπρός καθ’ όλα άνθρωπος, μέχρι σημείου να αποτελή την πλήρη ενσάρκωσιν της εννοίας του συνθέτου, εκ του αγαθός και άγγελος, ονόματός του και ο Ιωάννης Ισαάκ Αρχοντίδης , αξιωματικός του Τσαρικού καθεστώτος , διακριθείς επ’ ανδραγαθία και παρασημοφορηθείς πολλάκις), του οποίου τέκνα ήσαν οι εν Λευκώνι Σερρών αποβιώσαντες Θεόδωρος και Χρίστος (απεβίωσεν Απρίλιον 1970, ήτο σπανίας γενναιότητος και ευψυχίας, επολέμησεν εις τας τάξεις του Ρωσικού στρατού κατά τον Β Παγκόσμιον πόλεμον, εις το Γερμανικόν μέτωπον και τραυματισθείς εξ οβίδος κατέστη ανάπηρος με ποσοστόν αναπηρία 45% , τελικώς δε λόγω της επελθούσης μεταπολιτεύσεως εν Ρωσία και της ανακαταλήψεως των περιοχών Καρς-Αρταχάν υπό των Τούρκων, ηναγκάσθη να προσγύγη μετά των χιλιάδων άλλων ομοεθνών του εις την Ελλάδα, χωρίς να λάβη σύνταξιν από την Ρωσίαν, καίτοι ως στρατιώτης της κατέστη ανάπηρος πολέμου).

[5] Το προς την δεξιάν όχθην πρώτον οίκημα είναι το σπίτι, όπου εγεννήθην , ήτο του αειμνήστου πάππου μου Αβραάμ Λαυρεντίδη (όστις απεβίωσε ταυτοχρόνως με την εγγονήν του Ναταλίαν Ιωάννου Λαυρεντίδου, το 1921 εις Πελούκιοϊ Φερρών).

[6] «Τ’ Άζωνος»= Του Ιάσωνος, όπερ κατά παραφθοράν προφέρεται Του Άζωνος, Τ’ Άζωνος

[7] Δημογέροντες του Ορτάκιοϊ ήσαν κατά τα τελευταία προ της εις Ελλάδα προσφυγής έτη οι αείμνηστοι:

Στυλιανός Σαββίδης «Ο Στυλιανόν»

Παύλος Παυλίδης «Τη Πολίτα ο Παύλον»

Θωμάς Ανδρονικίδης «Ο Θωμάς»

Ιωάννης Μουρατίδης «Τη Μουράτ ο Γιάννες»

Ευστάθιος Βασιλειάδης «Τη Μαρέτα ο Στάθιον»

Αβραάμ Λαυρεντίδης «Τη Τορλάχ Αβράμπς»

Βασίλειος Αλεξανδρίδης «Τη Πασελή ο Βασίλτς»

Ιωάννης Σαββίδης «Ο Γοσ’τούρτς»

Γεώργιος Μελεγκίδης «Τη Κιοσιά ο Γεώρτς»

[8] ΣΑΜΟΥΗΛΙΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΡΣ ΚΑΙ Η ΜΑΤΑΙΩΜΕΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ, ΑΦΟΙ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, Β, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2010, σελ. 285

[9] ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΠ. Ι.Κ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ), UNIVERSITY STUDIO PRESS, ΑΘΗΝΑ,1997,σελ. 548




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου