Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΑΡΙΚΑΜΙΣ 1914

πηγή: http://www.santatsormik.gr/history-laography/tsormik/historical/59-sarikamis-war

Παρακάτω ακολουθεί μια γλαφυρή περιγραφή της μάχης από το βιβλίο του Χριστόφορου Τσέρτικ ΄΄Στις Επαλξεις του Καρς΄΄

Ανενόχλητα κάτω απ’ τη γραμμή των εφόδων τους συγκεντρώνουν σε μια νύχτα τις μαχητικές μονάδες και το βαρύ πυροβολικό. Συγρόνως φθάνουν τα περίφημα τάγματα των Πλαστουνών (πεζοί Κοζάκοι) του στρατηγού Μπρεζεβάλσκι. Οι Τούρκοι κάνουν αλεπάλληλες εξορμήσεις κατεβαίνοντας προς τα κάτω στη μεριάτου Σαρίκαμίς απ’ το δασώδες ορεινό συγκρότημα του Τσορμίκ (Cermik - Kaynak). Με την κάθε τους εξόρμηση σπάζουν τα μούτρα τους πάνω στις ατσάλινες λόγχες των θεριεμένων Κοζάκων του Μπρεζεβάλσκι. Κι η μάχη βρίσκεται στην αρχή της τραγικής της εξέλιξης. Τα τάγματα των Πλαστουνών κινούνται τη νύχτα μόνον μέσα στα χιόνια και στην παγωνιά. Τη μέρα είναι ακροβολισμένοι στις γωνιές των ακραίων σπιτιών της κωμόπολης προς τη γέφυρα του Γιαγπασάν και αναπαύονται. Ξεθεωμένοι απ’ την κούραση και την ταλαιπωρία κοιμούνται άλλοι, καθιστοί κι’άλλοι ακουμπισμένοι ο ένας πάνω στον άλλο. Έτσι παίρνουν λίγο κουράγιο για να ριχτούν στις νυχτερινές εφόδους κατά της χιονισμένης βουνοπλαγιάς όπου συναντούσαν τους Τούρκους να κατεβαίνουν για την κατάληψη της πόλης. Οι Τούρκοι υπερέχουν αριθμητικά.

Οι ανιχνευτές κάνουν αναφορές τη μια πάνω στην άλλη. Δεν πολυνοιάζεται ο Μπρεζεβάλσκι για την αριθμητική υπεροχή των Τούρκων. Βρίσκεται ο ίδιος στην πρώτη γραμμή σ’ ένα από τα τελευταία σπίτια. Ούτε στιγμή δεν απομακρύνθηκε από το πλευρό των αγαπημένων του Κοζάκων. Κάτω απ’ την πυκνή ομίχλη επιθεωρεί τη γη του πυρός. Είναι πεπεισμένος ότι ο καλύτερος σύμμαχος του ο στρατηγός μορόζ (παγωνιά) τον βοηθάει και του υπόσχεται ότι θα καθήλωση τους Τούρκους πάνω κει στη δασώδη χιονισμένη βουνοπλαγιά. Πιο πολύ όμως στηρίζεται στο υψηλό ηθικό των Κοζάκων, στην αποφασιστικότητα και στην ανδρεία τους.

Κι αρχίζει η μάχη με λύσσα και πείσμα κι’ απ’ τα δύο μέρη.Την είδα και την έζησα από κοντά. Ήταν κάτι το επιβλητικό. Παρακολούθησα την πορεία της από την αρχή ως το τέλος, από 1η ως την 21η του Δεκέμβρη του 1914. Δυο φορές τη μέρα ανέβαινα στο παρατηρητήριο του φίλου αντισυνταγματάρχη Γκρέσσελ και με τεντωμένο μάτι έβλεπα τα κανόνια να ρίχνουν αδιάκοπα, χωρίς ανάπαυλα και δημιουργώντας έτσι μια κόλαση από σίδερο και φωτιά σάρωναν τ’ αντικρινά χαρακώματα των Τούρκων. Τα χιονισμένα υψώματα του Τσορμίκ κυριολεκτικά ανασκάφτηκαν. Από πάνω μας περνούσαν οι οβίδες και οι σφαίρες και τα παραγγέλματα των βαθμοφόρων αντηχούσαν μεσ’ τη νύχτα. –Χτυπάτε παιδιά, μη λυπάστε, μη’ κιοτεύετε. Οι άγριες επιθέσεις των Τούρκων διαδέχονταν η μία την άλλη. Με την κάθε εξόρμηση σπάζει το επιθετικό τους κύμα. Οι Τούρκοι αποδεκατισμένοι απ’ τα σφοδρά πυρά του πυροβολικού που τη μέρα γίνονταν σφοδρότερα, θερίζονται κυριολεκτικά. Ατέλειωτο κύμα τραυματιών και αρρώστων προχωρεί προς τους στρατώνες.

Τους Ρώσους σκοτωμένους οι τραυματιοφορείς τους φορτώνουν στα άλογα ή στις καμήλες, όπως οι ξυλοκόποι φορτώνουν τα κούτσουρα από δυο στα πλευρά και ένα στο σαμάρι. Τα βαριά πυροβόλα, οι ατέλειωτες έφοδοι των Πλαστουνών και Τούρκων κατάντησαν τη μαγευτική κοιλάδα του Σαρίκαμις σε τρομακτική κόλαση. Το πείσμα κι’ από τα δύο μέρη δεν είχε όρια. Δώδεκα φορές σε μια νύχτα ρίχτηκαν οι Τούρκοι απ’ τα προχώματα του αντικρινού δάσους, που ήταν χωμένα μέσα στα χιόνια, για την κατάληψη της πόλης. Πάνω στη μεγάλη γέφυρα ήρθαν με τους Ρώσους στήθος με στήθος. Το άλλα…α.α.α... και τα ουρρά..α..α.......έσμιγαν σε ένα άγριο μουγκρητό ζώου που το σφάζουν... Οι Ρώσοι θεριεμένοι με τις λόγχες γυμνές έπεφταν στους Τούρκους εμποδίζοντας τους να σπάσουν τις γραμμές της πολιορκημένης πόλης. Μάταια ο Ισχάν πασάς περιμένει ενισχύσεις. Μετράει τις ώρες, τις στιγμές, αναμένοντας να του έρθει αποφασιστική ενίσχυση.

Μα ήταν αδύνατο να πάρουν οι Τούρκοι ενισχύσεις, γιατί έπρεπε να διασχίσουν χίλια χιλιόμετρα από δύσβατους ορεινούς όγκους χωρίς συγκοινωνία. Ενώ οι αντίπαλοι τους Ρώσοι, βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση. Κρατάνε γερά τις γραμμές εφοδιασμού, τις σιδηροδρομικές γραμμές Κάρς-Σαρίκαμις και ρίχνουν στη μάχη όλη τη δύναμη των φρουρίων Κάρς και Αλεξανδρούπολης. Είχαν πλεονεκτήματα ελιγμού και έγκαιρης χρήσης των εφεδρειών. Πλευροκοπούμενη η μαχητική παράταξη του 9ου Τουρκικού σώματος του Ισχάν πασά, το σώμα αυτό καθηλώθηκε στις θέσεις του. Τσακισμένο και εξασθενημένο βρίσκεται τώρα μέσα σε λαβίδα των ρωσικών επιθετικών μονάδων. Η αντίσταση των Τούρκων όλο και παραλύει κι’ αρχίζει βαριά να ψυχομαχεί. Μη έχοντας άλλη διέξοδο, στέλνει ο Ισχάν πασάς έναν Τσερκέζο από το άνω Σαρίκαμις (δυο χιλιόμετρα δυτικά του Σαρίκαμις στις Ρωσικές γραμμές) με ολοφάνερη διάθεση γιαπαράδοση του. Οι Τούρκοι λύγισαν.

Στις 20 του Δεκέμβρη, τα πυρά έπαυσαν. Σαν αστραπή διαδόθηκε στην πόλη ότι οι Τούρκοι που έμειναν ζωντανοί, συνθηκολογούν χωρίς όρους. Έβλεπα τις συναρπαστικές μεταπτώσεις της μεγάλης μάχης από κοντά τόσες μέρες με αδιάκοπη αγωνία. Τώρα την ψυχή μου πλημμυρίζει η χαρά. Οι Τούρκοι παραδίδονται. Σούρουπο, βραδιάζει, πέρα απ’ το βουνό προς τη χαράδρα του ‘ Ανω Σαρίκαμις μια πελώρια μακριά γραμμή μαυρίζει. Είναι μυρμηγκιά των Τούρκων αιχμαλώτων. Το καραβάνι βουβό, κατεβαίνει, έρχεται προς το σταθμό, χωρίς συνοδεία... Τρέχαμε όλοι χαρούμενοι μα και περίεργοι να δούμε τους άγριους επιδρομείς. Τότε ήταν που αιχμαλωτίστηκε κι’ ο Τούρκος σωματάρχης Ισχάν πασάς. Μαζί με το επιτελείο του βάδιζε επικεφαλής της φάλαγγας... Μετά βίας οι αξιωματικοί στέκονταν στα πόδια τους μαύροι, άπλυτοι, αξύριστοι,ράκη... Κι’ ο Μπεζεβάλσκι με χαμόγελο υποδέχεται τον Ισχάν πασά στο σταθμό... Και με αυτοκίνητο τον μεταφέρειστο στρατηγείο του, στο μεγάλο πευκόδασος... Εικόνα φρικτού ολέθρου παρουσίαζε κείνες τις μέρες η κοιλάδα του Σαρίκαμις. Κι η γιγαντομαχία του, έριξε βαθιές ρίζες απογοήτευσης σ’ όλη τη μελλοντική έκβαση των Τουρκικών επιχειρήσεων.

Εξω απ’ την αφάνταστη σ’ έκταση καταστροφή των Τούρκων, ο Εμβέρ εξακολουθούσε τις πιέσεις στη γραμμή Μπαρτουζ (Παρτούζ- Gaziler) -Καράουργαν και Μιτζιγκέρτ-Μαμάτζ, τάχα για να προλάβει την καταστροφή του τομέα του Σαρίκαμίς. Ούτε και οι επιτυχίες του Χαλήλμπεη στην Ούρμια άλλαξαν την κατάσταση στο καλύτερο. Γιατί κατά τη μάχη που γίνηκε στην πεδιάδα Χόι-Δίλμαν στο Διαδίν νικήθηκε ολοκληρωτικά. Έτσι μη έχοντας ελπίδα νίκης από πουθενά, οι Τούρκοι οπισθοχώρησαν σε αξιοθρήνητα χάλια. Το όνειρο λοιπόν του Εμβέρ που δημιούργησε την ολέθρια αυτή περιπέτεια διαλύθηκε,σαν σαπουνόφουσκα σε παιγνιδιάρικο φύσημα ενός παιδιού, που αφού πρώτα πληρώθηκε με αμέτρητο ανθρώπινο αίμα.

Το Σαρίκαμις ήταν οι μοιραίος τόπος για την αποτυχία των μεγαλοφυών σχεδίων του και λαμπρό στάδιο για την ανάδειξη του Μπρεζεβάλσκι σε πρώτης τάξεως στρατηγικό ηγέτη, όπου μετά του ανατέθηκε η πρώτη Διοίκηση της «Δρώσης Στρατιάς του Καυκάσου».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου