ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ ΚΑΡΣ ΑΡΤΑΧΑΝ ΠΟΥ ΚΑΤΕΦΥΓΑΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΜΠΡΕΣΤ-ΛΙΤΟΦΣΚ κατά ΤΗΛΙΚΙΔΗ ΓΡΗΓΟΡΙΟ

[…] Ο Γ’ πίναξ εμφαίνει τους πληθυσμούς, οίτινες μετά την συνθήκην του Μπρέστ-Λιτόβσκ εγκατέλειψαν ολοκληρωτικώς τας περιφερείας των (Καρς-Αρταχάν) και κατέφυγον εις Ελλάδα. (Ως προαναφέραμε δια την σύνταξιν της στατιστικής ως βάσις ελήφθη το ρωσσικόν «Ημερολόγιον του Καυκάσου» του έτους 1914-1915. Τας παρατηρηθείσας (ελαχίστας πάντως) ελλείψεις και ανακριβείας ανεπληρώσαμεν ημείς εξ άλλων πηγών, και κυρίως εκ των δεδομένων της επιθεωρήσεως των ελληνικών εκεί σχολείων δια το έτος 1919-1920 με βάσιν την αναλογίαν του αριθμού των μαθητών προς 100 κατοίκους. Σταθερός συντελεστής της αναλογίας είναι ο αριθμός 12, δεδομένου, ότι οι Έλληνες του Καυκάσου και γενικώς της διασποράς, εφήρμοσαν την αρχήν της υποχρεωτικής φοιτήσεως. Ελήφθησαν υπ’ όψιν και αι παλαιότεραι πληροφορίαι του Μαρκήσιου-Φωτιάδου εκ της εφημ. «Νέος Κόσμος της Οδησσού», ως και του Ι. Κάλφογλου[1].[…]

όνομα χωριού ή πόλης κατά Καλεντερίδη[2]

Ελληνικοί πληθυσμοί στη Διοίκηση της Αντιβασιλείας του Καυκάσου στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου[3]

Πίναξ Γ'. Περιφέρεια Καρς, Αρδαχάν, Αλεξανδρουπόλεως κτλ[4].

Έλληνες κάτοικοι

1

Αζάτ

Αζάτ

Αγάτ

790

2

Αλίσοφι

Αλή Σοφή

Αλή- Σοφή

870

3

Απουλπάτ ή Αμπουλβάρ

Απουλβάρτ

Αμπολπάρτ

621

4

Αρνταχάν

Αρδαχάν

Αρταχάν

192

5

Αρντίστ ή Αρτόστ

Αρτός

Αρτόστ

858

6

Αρσενιάκ ή Αρσενιάν

Αρσενέκ

Αρσενέκ

359

7

Άτγκιοζ

Ατκόζ

8

Βαργενέζ

Βαργκενίς

Βαργενίς

625

9

Βεζίνκιοϊ

Βεζίν-κιοϊ

Βεζινκέϊ

10

Βερισάν

Βερισσάν

Βερισάν

596

11

Γέιτσα

Γέϊτζε

Ενκιτζά

719

12

Γενίκιοϊ

Γενίκιοϊ

Ενί-Κέϊ

1125

13

Γιάγμπασαν

Γιαγμπασάν

Γιαγμπασάν

805

14

Γιόλαγουζτσαμ

Γιαλαούζ-τσαμ

Γιαλασίζ-Τσαμ

850

15

Γιόλγκετσμεζ

Γελκετσμές

Ελκετσμέζ

852

16

Γκιόλια-Μερτινίκ

Μερτενέκ

Μερτενέκ

509

17

Γκιουλεπέρτ

Γιηλιαμπέρτ

Κιουλεπέρτ

1272

18

Εμιρχάν

Εμίρ-χαν

Εμίρ-Χαν

479

19

Ζέλετσα

Ζέλετζε

Ζάλατσα

885

20

Ζεμζελέκ

Ζεμζελέκ

Σεμζελέκ

592

21

Ιβανπόλ (Μολά-Μουσταφά)

Ιβάν-μπολ

Μολλά-Μουσταφά

718

22

Ισλαμσόρ

Ισλαμσόρ

Ισλαμπσόρ

576

23

Καγισμάν

Κάγισμαν

24

Κ(Γ)αμισλί

Καμισλή

Κάμισλι

530

25

Καράκλισε

Καρακηλισά

Καρά-Κιλισά

989

26

Καρακούρτ

Καρακούρτ

Καρακούρτ

842

27

Καράουργκαν

Καραουργάν

Καραουργάν

550

28

Καρς

Καρς

29

Κετσιβάν

Κετσεβάν

Κετσεβάν

520

30

Κιασάρ

Κεσέρ

Κεσάρ

644

31

Κιζίλ Κιλίσε

Κηζήλ-κλησέ

Κιζίλ-Κίλισα

610

32

Κιόρογλου

Κιόρογλου

Κέρογλι

532

33

Κογκ

Κογκ

Κονκ

650

34

Λάλογλη

Λάλογλη

Λάλ-Όγλη

572

35

Μαγαρατζίκ

Μαγαρατζήκ

Μαγαρατζίκ

1152

36

Μασουρτζίκ

Μασουρτζούχ

Μασσουρτζίκ

504

37

Μεντζικέρτ

Μετζιγγέρτ

38

Μερενές Άνω

Μερινέζ

Μερινές

520

39

Μερενές Κάτω

40

Μέτσιτλι

Μετσιτλή

Μέτζιτλι

860

41

Μουζαράτ

Μεζερέτ

Μουζαρέτ

532

42

Μπαγντάτ

Μπαγδάτ

Βαγδάτ

685

43

Μπαρτούζ

Μπαρτούς

Παρτούς

728

44

Μπεμπερέκ

Μπεμπερέκ

Πεπερέκ

1181

45

Ναριμάν

Ναρεμάν

Ναρμάν

665

46

Ντεμίρκαπι

Νδεμίρ-καπού

Δεμίρ Καπού

555

47

Ντιβίκ

Τιβίκ

Διβίκ

925

48

Ντιόρτκιλισε

Ντορτ-κιλισέ

Δορτ-Κιλισά

545

49

Ολουκλού

Ολουγλή

Ολουχλί

860

50

Όλτου

Όλτυ

51

Ορτάκιοϊ

Ορτάκιοϊ

Ορτάκεϊ

670

52

Ούτσκιλισε

Ουστ-κιλισέ

Ουτσ-Κιλισά

458

53

Παντζαρότ

Πατσουρέρ

Παντζουρέτ

562

54

Πεζιρκιάν-γκετσίτ

Πεζιργκιάν-κετσίτ

Πεζιρκέν-Κετσίτ

576

55

Πελίκπας -Μπουλιούκμπασι

Πελικμπάς

Πελιούκ-Πασσ

955

56

Ποσίκ

Ποσέκ

Ποσίκ

445

57

Σαλούτ( περ. Αρταχάν)

Σαλούτ

Σαλούτ( περ. Αρταχάν)

892

58

Σαλούτ(περ. Καρς)

Σαλιούτ

Σαλούτ(περ. Καρς)

390

59

Σαράφ

Σαράφ

Σαράφ

602

60

Σαρίκαμις

Σαρικαμίς

Σαρικαμίς

155

61

Σιματέν

62

Σιντισκόμ

Σιντιζκώμ

Σιντισκέμ

1285

63

Σιραχανά

64

Σούμπαταν

Σουπατάν

Σουμπατάν

1210

65

Σούρμπασαν

Σουρπασάν

Σιρπασάν

487

66

Ταχτάκιραν

Ταχτά-κηράν

Ταχτακράν

728

67

Τεκνελή

68

Τουιγούν

Τουϊγούν

Τοϊγούν

520

69

Τουρκεσόν

Τουρκασέν

Τουρκασέν

996

70

Τσαπίκ Άνω και Κάτω

Τσαπίκ άνω

Τσαπίκ α

657

71

Τσαπίκ κάτω

Τσαπίκ β

664

72

Τσατάκ

Τσατάχ

73

Τσερμίκ Άνω και Κάτω

Τσορμίκ άνω

Τσερμίκ

790

74

Τσορμίκ κάτω

75

Τσιλεχανέ

Τσιλαχανά

76

Τσιπλακλί

Τσιπλαχλή

Τσιπλάχλι

560

77

Τσοροσχώφ Κάτω

Τορεσχιέφ

Τοροσχέβ

554

78

Φαχρέλ

Φαχρέλ

Φαχρέλ

539

79

Χαλίφογλου

Χαλήφ-ογλού

Χαλίφ-Ογλί

918

80

Χανάκ

Χανάχ

Χανάχ

650

81

Χάνδαρα-Χάντερε

Χάνδερε

Χαντερέ

810

82

Χαραμή Βαρτάν

Χαραμή Βαρτάν

Αραμιβαρτάν

1172

83

Χασκαντάρ

Χαζνατάρ

Χαζνατάρ

150

84

Χάσκιοϊ

Χάσκιοϊ

Χάσκεϊ

650

85

Χατζή-βελή

Χατζί-Βελή

705

86

Χιντζιρίκ

Χιντζιρίκ

Χιντζιρίκ

507

Αλακιλίσα

Αλεξανδρούπολις

150

ΣΥΝΟΛΑ

50851[5]

Σημ. Οι πληθυσμοί των περιφερειών Καρς-Αρταχάν μετηνάστευσαν εις τον Καύκασον μετά τον ρωσσο-τουρκικόν πόλεμον του 1877-1878, (εκτός του συνοικισμού Βεζινκέϊ, ιδρυθέντος προ της χρονολογίας αυτής). Ολόκληρος σχεδόν ο πληθυσμός των περιφερειών αυτών κατέφυγεν εις Ελλάδα. Μητρική γλώσσα ήτο η ποντιακή διάλεκτος. Κατά την επίσημον , λεπτομερή στατιστικήν της Ελλ. Αποστολής του Καυκάσου μεταφέρθησαν εκ Βατούμ εις Θεσσαλονίκην κατά τα έτη 1920-21 52.878 άνθρωποι και 7.737 ζώα (Βλ. έκθεσιν Ι. Κωνστανταράκη, Αρχηγού Αποστολής, σελ. 12)

Οι μεταναστεύσαντες πληθυσμοί κατανέμονται ως εξής κατά περιφερείας προελεύσεως εκ Καυκάσου: 40 περίπου χιλ. εκ της περιφερείας Καρς-Αρταχάν. (Εκ του αρχικού αριθμού των 54 περίπου χιλ. 7-8 χιλ. απέθανον εκ των κακουχιών καθ’ οδόν και εις Βατούμ και 6-7 χιλ. κατέφυγον εις το Κουμπάν, όπου και ευρίσκονται σήμερον), 15-20 χιλ. εκ των περιφερειών Σοχούμ, Βατούμ και Τσάλκας.

Κατά ταύτα εκ του συνόλου των 172.811 παρέμειναν εις τον Καύκασον 119.933 Ελλήνων. Λαμβανομένης υπ’ όψιν της φυσιολογικής αυξήσεως του πληθυσμού δέον να παραδεχθώμεν, ότι ο σημερινός αριθμός των Ελλήνων εν Καυκάσω εγγίζει το προ της μεταναστεύσεως τοιούτον.

Ας σημειωθεί ενταύθα, ότι εκ των καταφυγόντων εις Ελλάδα Καυκασίων απέθανον εν Καλαμαριά Θεσσαλονίκης 20-22.000 χιλ. Περί των αιτίων της τρομεράς αυτής απωλείας ομιλούμεν εις άλλο κεφ. Eν εκτάσει[6].



[1] ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, Ο ΕΝ ΚΑΥΚΑΣΩ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΦΥΛΛΑ 20(1937), σελ. 309

[2] ΚΑΛΕΝΤΕΡΙΔΗΣ ΣΑΒΒΑΣ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, INFOGNOMON,ΑΘΗΝΑ,2006, σελ. 386 έως 413

[3] Πηγή: ΑΥΕ/ΚΥ/1919/Β/ΑΑΚ/4, στο συλλογικό: ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΠ. Ι.Κ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ), UNIVERSITY STUDIO PRESS, ΑΘΗΝΑ, 1997,σελ. 547 έως 549

[4] ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, Ο ΕΝ ΚΑΥΚΑΣΩ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΦΥΛΛΑ 20(1937), σελ. 310

[5] Λείπουν οι αριθμοί κατοίκων από Αλακιλίσα και Βεζινκέϊ, και το σύνολο εμφαίνεται 53.941

[6] ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, Ο ΕΝ ΚΑΥΚΑΣΩ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΦΥΛΛΑ 20(1937), σελ. 310 -311

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου