ΓΙΑΓΜΠΑΣΑΝ

Γιάγμπασαν (Yagbasan) , Διοίκησης Καρς (Kars)- Υποδιοίκησης Σογανλούκ [1]

Αποστάσεις: στο 7ο χλμ του δρόμου Σαρίκαμις –Καρς

Ελληνικό χωριό της περιφέρειας Σογανλούκ του Καρς, με 700 κατοίκους που κατάγονταν από τη Νικόπολη και τη Χαλδία και συντηρούσαν εκκλησία και διτάξιο δημοτικό σχολείο. Μετά το 1920 οι κάτοικοι του Γιάγμπασαν εγκαταστάθηκαν στην Ανατολή, το Λευκώνα και το συνοικισμός Τσερκέζικα (40 Μάρτυρες) Σερρών, Θεοδόσια Κιλκίς, Κρυόβρυση, Μαυροδένδρι, Μαυροπηγή, Πεντάβρυσο και Περδίκκα Κοζάνης, Νέο Καύκασο Φλώρινας, Θεσσαλονίκη, Κατερίνη κ.ά.

Γιαγ-Μπασάν[2]

ΠΙΝΑΞ ΙΙΙ των Ελληνικών οικογενειών , των εγκατασταθεισών βάσει των επισήμων στοιχείων της εποχής, εις τας διαφόρους πόλεις και χωρία του Κυβερνείου Καρς κατά τα το έτος 1878-79( Ημερολ. Κυβ. Καρς εκδ. 1902 πίναξ σελ. 1-32)

Ονομασία κατωκημένων χώρων: Γιαγ-Μπασάν

Διοίκησις: Καρς

Υποδιοίκησης: Σογανλούγ

Αριθμός οικογενειών: 47

Αριθμός ανδρών: 259

Αριθμός γυναικών: 225

Σύνολο : 484

Γιάγμπασάν [3]

Χωρίον της Επαρχίας Σαρήκαμις, εξ ου κείται εις δίωρον απόστασιν (ως αναφέρει ο Πανάρ. Τοπαλίδης, ενώ ο Γεώργ. Γρηγοριάδης το τοποθετεί εις 35 χλμ απόστασιν). Βάσει στατιστικών στοιχείων του έτους 1907 είχεν 607 κατοίκους, υψηλής εθνικής συνείδησης, οίτινες αντέδρασαν πεισμόνως εις την προσπάθειαν εκρωσισμού των[4]. Προήλθον ως μετανάσται εκ Κολωνίας, εγκατασταθέντες εις Γιάγμπασάν το 1878. Είχαν εκκλησίαν, ιερεύς των ήτο ο Γεώργιος Παπαδόπουλος (εκ της από 8-8-1908 επιστολής του[5] προς τον πρόεδρον του εν Αθήναις εδρεύοντος συλλόγου Μικρασιατών «Ανατολή» πληροφορούμεθα ότι ίδρυσαν το 1881 και Ελληνικήν Κοινότητα). Επίσης είχαν και διτάξιον δημοτικόν σχολείον , εις ο εδίδασκον οι Έλληνες διδάσκαλοι Αλέξανδρος Αγγελίδης (ήδη συνταξιούχος, διαμένει εις Κατερίνην, όπου είναι εγκατεστημένος και ο υιός του Ηλίας Αλεξ. Αγγελίδης, ιατρός ακτινολόγος) και Γεώργιος Μπιμπιλίδης. Γιαγμπασαλήδες είναι εγκατεστημένοι εις Σέρρας (συνοικισμός Ανατολή-Τσερκέζικα), εις Πτολεμαϊδα (Καϊλάρια) Κοζάνης, Κατερίνην, Θεσσαλονίκην (ο εκπαιδευτικός Κων. Ανδρεάδης, Βελισσαρίου 27) και δύο οικογένειαι εις Λευκώνα (Καβακλή) Σερρών. Ομιλούν άνευ παραφθοράς την Ποντιακήν διάλεκτον και διακρίνονται δι’ εργατικότητα και επίδοσιν εις τα γράμματα. Απόγονοι Γιαγπασαλήδων είναι ο πρωτοδίκης Ελευθέριος Αθαν. Αναστασιάδης, ο γραμματεύς εφετών Θεσσαλονίκης Ηλίας Αθ. Αθανασιάδης, ο ιδιαιτέρως τιμώμενος παρά της κοινωνίας των Σερρών δια την ευσυνειδησίαν και φιλανθρωπίαν εργολάβος Δημοσίων Έργων Αλέκος Αθανασιάδης, ο εκπαιδευτικός Δημήτριος Αβρ. Σαββίδης, η βιβλιοθηκονόμος της Δημοσίας Βιβλιοθήκης Σερρών Δεσπ. Σαββίδου και άλλοι, διακρινόμενοι δια την προσήλωσίν των εις τα πάτρια ήθη και το επαγγελματικόν των καθήκον.

Γιαγ-Μπασάν[6]

Ημερολόγιο Κυβερνείου Καρς, εκδ. 1907 στατ. IV σελ. 6-13

Αριθμός Οικογενειών: 82

Αριθμός ανδρών: 328

Αριθμός γυναικών: 280

Σύνολο : 607

Πληθυσμός έτους 1918 (Κατ’ εκτίμησιν): 700

Γιαγπασάν[7]

Κατά το ημερολόγιον του 1907: Γιαγπασάν: 578

Κατά στατιστικήν Κάλφογλου Ιωάννη: Γιαγ πασάν: 578

Κατά την στατιστικήν του εξ Αρταχάν «Μαρκησίου» (όρα εφημ. «Κόσμος» αρ. 60): Γιαγπασάν, εκ Σεβάζ (Σεβαστείας) εκπαιδευτική κατάστασις ομοία [Σχολή Εκκλης. Επίσης μεθ’ ενός διδασκάλου δια τα Ρωσσικά]. Κάτοικοι : 578

Γιαγπασάν[8]

Πίναξ Γ’ (εμφαίνει τους πληθυσμούς , οίτινες μετά την συνθήκην Μπρεστ-Λιτόφσκ εγκατέλειψαν ολοκληρωτικά τας περιφερείας των (Καρς –Αρνταχάν) και κατέφυγον εις Ελλάδα. Ως βάσις –δια την σύνταξιν της στατιστικής- ελήφθη το «Ημερολόγιον του Καυκάσου» του έτους 1914-1915. […] Ελήφθησαν υπ’ όψιν και αι παλαιότεραι πληροφορίαι του Μαρκησίου-Φωτιάδου εκ της εφημ. «Νέος Κόσμος της Οδησσού», ως και του Ι. Κάλφογλου).

Σύνολο : 805

Γιαγμπασάν

Πηγή: ΑΥΕ/ΚΥ/1919/Β/ΑΑΚ/4 [Ελληνικοί πληθυσμοί στη Διοίκηση της Αντιβασιλείας του Καυκάσου στις παραμονές του Α Παγκοσμίου Πολέμου][9]

Έλληνες κάτοικοι: 578

Ελληνικοί ναοί: 1

Ιερείς: 1

Ελληνικά σχολεία: 1

Είδος σχολείου: εκκλησιαστικό

Δάσκαλοι ελληνικών σχολείων: 2

Γιαγπασάν ή Γιαμπασάν

Πηγή: ΑΥΕ/ΚΥ/1919/Β/ΑΑΚ/4, αριθ, πρωτ. 28 [Πίνακας των ελληνικών χωριών του Κυβερνείου του Καρς που υπέστησαν καταστροφές κατά την τουρκική προέλαση στην Υπερκαυκασία (τέλη Δεκ. 1914- αρχές Ιαν. 1915][10]

Αριθμός σπιτιών: 60

Ελληνικός πληθυσμός: 578

Παρατηρήσεις: Οι κάτοικοι των χωριών αριθ. 41-51 [Γιαγμπασάν α/α 46] τα εγκατέλειψαν. Τα σπίτια τους λεηλατήθηκαν. Οι εκκλησίες τους ερημώθηκαν.



[1] ΚΑΛΕΝΤΕΡΙΔΗΣ ΣΑΒΒΑΣ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΠΟΝΤΟΣ, INFOGNOMON,ΑΘΗΝΑ,2006, σελ. 410

[2] ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΕΙΟΝ ΚΑΡΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΑΥΚΑΥΚΑΣΟΥ, Χ.Ε.,ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 1963, σελ.40-42

[3] ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ ΙΣΑΑΚ, ΜΕΤΟΙΚΕΣΙΑ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ 1895-1907, Α.Π. τομ.31ος , ΑΘΗΝΑ, 1971-1972, σελ. 419

[4] Ο αοίδιμος Πανάρετος Τοπαλίδης εις το σύγγραμά του «Ο Πόντος ανά τους αιώνας», σελ. 237, εξιστορεί την εθνοπρεπή και υπερήφανον ςντίδρασιν των Γιαγμπασαλήδων, όταν ο Ρώσος επιθεωρητής του Κυβερνείου επισκεφθείς προς επιθεώρησιν το σχολείον Γιαγ Πασάν, εις ο εδίδασκεν Έλλην διδάσκαλος πρόσφυξ εκ της Επαρχίας Κολωνίας του Πόντου και ιδών εν τη ιδιαιτέρα κατοικία του διδασκάλου ανηρτημένην την φωτογραφίαν του Βασιλέως Γεωργίου, εξωργίσθη, έσχισε την φωτογραφίαν και έπαυσε τον διδάσκαλον. Αμέσως οι κάτοικοι συνεφώνησαν τον διδάσκαλον εις κατ’ οίκον διδασκαλίαν των μαθητών επί διπλασίω μισθώ και προμηθευθέντες εκ Βατούμ, ένθα επωλούντο ελευθέρως φωτογραφίας ολοκλήρου της βασιλικής οικογενείας της Ελλάδος, ανήρτησαν αυτάς άπαντες ανεξαιρέτως εν τοις εικονοστασίοις των οικιών παρά τας εικόνας και επιδεικτικώς και υπερηφάνως τας επεδείκνυον εις πάνταν επισκέπτην.

[5] Ευρέθη εις τα αρχεία του Συλλόγου Μικρασιατών «Ανατολή», άτινα φιλοστόργως φυλάσσονται παρά της ευγενεστάτης κ. Ρίζου, βιβλιοθηκονόμου της «Εστίας Νέας Σμύρνης».

[6] ΣΑΜΟΥΗΛΙΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΑΡΣ ΚΑΙ Η ΜΑΤΑΙΩΜΕΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ, ΑΦΟΙ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, Β, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2010, σελ. 284

[7] ΚΑΛΦΟΓΛΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΝ ΚΑΥΚΑΣΩ, ΑΘΗΝΑ, 1908, ΣΕΛ. 113-118

[8] ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, Ο ΕΝ ΚΑΥΚΑΣΩ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ, ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΦΥΛΛΑ 20(1937), ΣΕΛ. 309-310

[9] ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΠ. Ι.Κ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ), UNIVERSITY STUDIO PRESS, ΑΘΗΝΑ,1997,σελ. 547

[10] ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΠ. Ι.Κ. ΧΑΣΙΩΤΗΣ), UNIVERSITY STUDIO PRESS, ΑΘΗΝΑ,1997,σελ. 561



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου