1895-1907 ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Kafkasios Pontokomitis

Ήδη από το τέλος του 19ου αιώνα οι Καυκάσιοι ενθαρρύνθηκαν από τον Χαρίλαο Τρικούπη να κατέλθουν στην Ελλάδα για μόνιμη εγκατάσταση. Απεσταλμένοι της Κυβέρνησης μετέβησαν το 1894 στον Καύκασο , ήρθαν σε επαφή με τους Έλληνες που ζούσαν εκεί και γνωστοποίησαν την επιθυμία της ελληνικής Κυβέρνησης για μετεγκατάστασή τους στην Ελλάδα , που θα τους έδινε μέρος από την άφθονη –ακαλλιέργητη γη της Θεσσαλίας. Κάποιοι λοιπόν, αφού πείστηκαν, εκποίησαν όσα από τα υπάρχοντά τους δεν μεταφέρονταν και περί τις 200 οικογένειες μετοίκησαν στην Ελλάδα.

Βρίσκουν Πρωθυπουργό το Θεοτόκη ο οποίος έχοντας διαφορετική πολιτική απ’ αυτή του Τρικούπη αναρωτιέται(Βουλή 14/11/1900): «Νομίζει η Βουλή, ότι πάντες οι διατεινόμενοι ότι είναι έλληνες εκ καταγωγής δικαιούνται να έλθωσιν εις την Ελλάδα και να αξιώσωσιν , όπως το Δημόσιον τους διαθρέψη»; Συνεχίζει λέγοντας πως «δεν δύναται να καθιερωθεί η αρχή , ότι οιοσδήποτε, ερχόμενος εις Ελλάδα, ίνα εγκατασταθή, έχει το δικαίωμα να απαιτήση από το Κράτος τροφήν , στέγην και γαίας προς καλλιέργειαν». Παρά την υπέρ των Καυκάσιων τοποθέτηση του Στέφανου Δραγούμη, ο Θεοτόκης παραμένει κατηγορηματικός: «Αλλ’ είναι δυνατόν, το Κράτος να καθιερώση τοιαύτην αρχήν, χωρίς να γεννηθή έτερον ζήτημα, να έλθωσιν οι πληθυσμοί της Θεσσαλίας και να είπωσιν ημίν: «Δότε και εις ημάς εγκατάστασιν υπό τοιούτους όρους. Διατί να δουλεύωμεν προς το συμφέρον των κυρίων των κτημάτων; Διατί προτιμάτε τους Καυκασίους; Δότε και εις ημάς ζώα, εργαλεία, σπόρον». Και εν τοιαύτη περιπτώσει, τι ήθελεν είπει ο κ Βουλευτής εξ Αττικής; Εύκολον να λέγωμεν πατριωτικούς λόγους, να δεικνύωμεν παράδειγμα δια τους Καυκασίους, δια τους Μακεδόνας, δια τους υποδούλους εν γένει Έλληνας, αλλά πρέπει και να σκεφθώμεν, αν υπάρχωσι και τα μέσα. Δεν πρέπει να γεννώμεν εν τω τόπω ζητήματα, τα οποία δεν είναι εύκολον να λύσωμεν».

Έτσι το πρόβλημα της εγκατάστασης των Καυκάσιων στην Ελλάδα θα παραμείνει άλυτο επί 12ετία (1895-1907). Οι Καυκάσιοι θα δεινοπαθήσουν και θα αποδεκατιστούν.

(ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ ΙΣΑΑΚ, ΜΕΤΟΙΚΕΣΙΑ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ 1895-1907, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΝΤΟΥ, ΤΟΜ. 31ος ,Αθήνα 1970-71,σελ. 450 έως 514)

Κατ΄ αρχάς Καυκάσιοι έρχονται από Μάρτιο 1897, μαζί με άλλους εθελοντές για να δώσουν το αίμα τους για την πατρίδα:

«ΑΦΙΞΙΣ ΝΕΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ

Εκ διαφόρων μερών

Ευσταλέστατοι, ζωηροί, γεμάτοι ζωή και ενθουσιασμό, έφθασαν υπέρ τετρακόσιοι εθελονταί, Μιτυλιναίοι, Ρωμούνοι,Καυκάσιοι, Μικρασιάται.

Εκεί εις τα πέρατα του ελληνισμού, τον νουν και την καρδίαν έχοντες εστραμμένα προς την Ελλάδα, έσπευσαν πλήρεις ενθουσιασμού εις το πολεμικόν της πατρίδος κέλευσμα. Και απήστραπτεν εκ χαράς η μορφή των και ο ενθουσιασμός , ήτο εζωγραφισμένος επί του προσώπου των, διότι επί τέλους εκλήθησαν και ούτοι να δώσωσι το αίμα και τους βραχίονάς των υπέρ της κοινής πατρίδος των Ελλήνων.

Ήταν όλοι ένας και ένας. Ευρύστερνοι, υψηλόσωμοι, με παράστημα αρειμάνιον, με ύφος πολεμικώτατον. Και διήλθον την οδόν Αιόλου ζητωκραυγάζοντες αυτοί χειροκροτούντος του πλήθους. Δια δε της οδού Ερμού διηυθύνθησαν εις τα ανάκτορα όπου εζητωκραύγασαν υπέρ της βασιλικής Οικογενείας, εκείθεν δε δια της οδού Σταδίου διηυθύνθησαν προς το κατάστημα της Εταιρίας Ελληνισμού, ήτις εφρόντισε περί του προσωρινού καταυλισμού των».εφ. ΕΜΠΡΟΣ , 21/3/1897, σελ. 3

Θάχουμε διαδοχικές αφήξεις, μία απ’ αυτές θα εξελιχθεί κατά τον Ιούλιο του 1899:

«ΑΦΙΞΙΣ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

Εγκατάστασις εν Ελλάδι

Αφίκοντο χθες εις Πειραιά εκ Ρωσίας τριάκοντα Καυκάσιοι μετά των οικογενειών των με την απόφασιν να εγκατασταθώσιν εις τα παρά τον Βόλον μέρη. Πλην των αφιχθέντων προσεχώς θα έλθωσι και άλλοι πολλοί». εφ. ΕΜΠΡΟΣ,12/7/1899, σελ. 2

Ένας αντιπρόσωπός τους , ο κ. Ακρίτας θα συναντηθεί με τον Διάδοχο:

«Ο κ. ΑΚΡΙΤΑΣ ΠΑΡΑ ΤΩ ΔΙΑΔΟΧΩ

Οι Έλληνες του Καυκάσου.

Τι είπεν ο Διάδοχος

Χθες την μεσημβρίαν ανήλθεν εις τα ανάκτορα και παρουσιάσθη ενώπιον του Αντιβασιλέως ο παρεπιδημών ενταύθα αντιπρόσωπος των Καυκασίων Μ. Ακρίτας όστις παρέμεινε πλέον της ώρας περί αυτώ.

Ο κ. Ακρίτας ανεκοίνωσεν εις τον Αντιβασιλέα την επιθυμίαν των Ελλήνων του Καυκάσου όπως κατέλθωσιν εις Ελλάδα και γίνωσιν υπήκοοι Αυτού, παρεκάλεσε δε να επέμβη παρά τη Κυβερνήσει , όπως δια της Υψηλής Του μερίμνης επιτευχθή όσον το δυνατόν ταχύτερον η κάθοδος.

Ο Διάδοχος ηκροάσθη μετά προσοχής τον κ. Ακρίταν, ον διαβεβαίωσεν ότι εις άκρον τον συνεκίνησεν ο πόθος των Ελλήνων του Καυκάσου και ότι θα συνεννοηθή μετά του κ Πρωθυπουργού δια την λύσιν του ζητήματος τούτου.» εφ. ΕΜΠΡΟΣ , 6/8/1899, σελ. 2

Κάποιες οικογένειες θα αναζητήσουν την τύχη τους στην Κρήτη:

«Η κρητική Κυβέρνησις

Απεφάσισε να παραχωρήση ικανήν έκτασιν όπως συνοικισθώσιν αι καταφυγούσαι εις την νήσον 40 οικογένειαι εκ Καυκάσου. Προς τούτο διεξάγονται συνεννοήσεις προς εύρεσιν και εξαγοράν του καταλλήλου χώρου». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 18/4/1900, σελ. 3

Στη Θεσσαλία ο Βουλευτής και κτηματίας Πλατανιώτης εγκαινιάζει στα κτήματά του τέσσερα …νέα χωριά:

«ΝΕΑ ΧΩΡΙΑ ΕΝ ΘΕΣΣΑΛΛΙΑ

Τα εγκαίνια.-Τα ονόματα των χωρίων

Αγγέλλεται εκ Λαρίσης, ότι την παρελθούσαν εβδομάδα εγένετο εν Δομοκώ και εις τα κτήματα του βουλευτού κ. Πλατανιώτου η κατάθεσις του θεμελίου λίθου της ιδρύσεως τεσσάρων νέων χωρίων, εις τα οποία εδόθησαν τα ονόματα Ξυνιάς, Άγιος Γεώργιος, Καυκασία και Κορομηλιά.

Εις την εορτήν ταύτην παρέστησαν πλείστοι βουλευταί και πάσαι αι δημόσιαι και δημοτικαί Αρχαί του νομού Φθιώτιδος μετά του Δημάρχου Λαμίας.

Δια της ιδρύσεως των τεσσάρων τούτων νέων χωρίων δίδεται μεγίστη ώθησις εις τας γεωργικάς εργασίας της Θεσσαλίας».εφ.ΕΜΠΡΟΣ, 3/5/1900, σελ. 2

Το δέλεαρ προς τα κτήματα Πλατανιώτου οδηγεί πολλούς καυκάσιους στη Θεσσαλία:

«Αφίχθησαν

εις Πειραιά και ανεχώρησαν δια τα εν Θεσσαλία κτήματα του βουλευτού κ. Πλατανιώτου 176 Καυκάσιοι, προτιθέμενοι να εγκατασταθώσιν εν αυτοίς προς καλλιέργειαν καπνού». ΕΜΠΡΟΣ , 3/6/1900, σελ. 3

Όμως η απογοήτευση των προσδοκιών και η εκμετάλλευση που θα υποστούν οι Καυκάσιοι στα κτήματα των Θεσσαλών θάναι τρομακτική. Κάποιοι αναγκάζονται και επιστρέφουν στον Πειραιά. Όσο μπορούν γυρίζουν στη Ρωσία.

Βέβαια λαμβάνονται κάποιες πρωτοβουλίες εράνων με σκοπό την οριστική εγκατάστασή τους στην Ελλάδα:

«Ο ΜΕΓΑΣ ΔΟΥΞ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

Η εγκατάστασίς των εν Ελλάδι

Ο βουλευτής κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος κατήλθε χθες την μεσημβρίαν εις τα καταλύματα των Καυκασίων, ίνα αντιληφθή περί της καταστάσεώς των και να μάθη περί των αναγκών των. Εν σχέσει προς τους Καυκασίους εβεβαιώθη, ότι ο Μέγας Δουξ Γεώργιος, ο σύζυγος της Μ. Δουκίσσης Μαρίας, έλαβε την πρωτοβουλίαν να ενεργηθή έρανος, όπως εγκατασταθώσιν οριστικώς εν Ελλάδι οι Καυκάσιοι». εφ.ΕΜΠΡΟΣ, 25/11/1900, ΣΕΛ. 3

Ζουν… στις τρώγλες της Τρούμπας. Ένας δημοσιογράφος από το «ΕΜΠΡΟΣ» θα αποκαλύψει ένα κομμάτι της άθλιας ζωής τους:

«ΤΟ ‘ΕΜΠΡΟΣ’ ΕΝ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

ΑΙ ΧΘΕΣΙΝΑΙ ΑΝΑΚΡΙΣΕΙΣ ΜΑΣ

ΦΡΙΚΩΔΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ

ΓΗ ΝΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΩΜΕΝ

Πόσοι απέθανον .-Ζωή υπό τσαντήρια . -Κοιμώνται στα χώματα. Υγιείς και άρρωστοι

Υποθέτομεν, ότι ήτο καιρός πλέον να γνωσθή επακριβώς η πραγματική κατάστασις των εν Πειραιεί Καυκασίων. Προς τούτο εις εκ των συντακτών μας κατήλθε χθες εις Πειραιά, μετέβη εις το χωρίον Μελετοπούλου, όπου παρά την μάνδραν του Δημητρέλη διαμένουν αυτοί οι άνθρωποι υπό σκηνάς εν πλήρει χειμώνι, είδε την κατάστασίν των, εισήλθεν εις τα τσαντήρια των, ήκουσε τα παράπονά των, και τας αιτήσεις των.

Ο ιερεύς των, ονόματι Παπαχαράλαμπος, μόλις ιστάμενος εις τους πόδας του δυσκόλως ηδύνατο να ομιλήση, αλλ’ ο Θεοδόσιος Διαμαντής, άνθρωπος ευφυής, ανέλαβε να μας εκθέσει όλην την ιστορίαν των.

-Ημείς , λέγει ο κ. Διαμαντής, ήλθομεν εκ Καυκάσου 110 περίπου οικογένειαι, διότι δεν ηδυνάμεθα να υποφέρωμεν τον εν Ρωσία βίον.

Προ 11 περίπου μηνών, την 17 Δεκεμβρίου, 25 οικογένειαι κατήλθον εις την Ελλάδα και μετέβησαν εις Κρήτην. Δεν υπήρχεν εκεί εργασία και δια τούτο εκ Κρήτης μετέβησαν εις Θεσσαλίαν μετ’ άλλων 25 οικογενειών και κατόπιν άλλων ακόμη, προσληφθέντες εις το Δαουκλί, μέγα κτήμα του κ. Πλατανιώτου και εις το Καλχανί, ανήκον εις τίνα εκ Δομοκού.

-Διατί δεν εμείνατε εις το κτήμα του κ. Πλατανιώτου;

-Απ’ αυτόν προήλθον όλα τα κακά. Ενώ μας υπεσχέθη πολλά πράγματα, ημείς δεν εύρομεν ούτε σπίτια δια να μείνωμεν, ούτε νερό δια να πίνωμεν. Διότι το νερό του κτήματος, ο κ. Πλατανιώτης το ήθελε δια να ποτίζη το καλαμπόκι. Επειδή λοιπόν πολλοί ησθένησαν και απέθανον, μερικοί επέστρεψαν πάλιν εις Ρωσίαν, ενώ ημείς ήλθομεν εις Πειραιά, όπου μένομεν από δύο μηνών.

-Πόσαι οικογένειαι μένετε ήδη εις Πειραιά;

-Αφαιρουμένων των 15 οικογενειών, αίτινες ανεχώρησαν την παρελθούσαν Κυριακήν, μένομεν σήμερον 29 οικογένειαι, αποτελούμεναι εξ 141 ατόμων.

-Και πώς περνάτε; Ηρωτήσαμεν.

-Παρατηρήσετε τα πρόσωπά μας και κρίνατε πώς περνούμε. Από την ημέραν που ήρθαμε απέθανον 10-12. Επ’ αρκετόν καιρόν εμένομεν εις την Τρούμπαν, κοιμώμενοι εν υπαίθρω, τώρα μας έδωκεν η αστυνομία σκηνάς, αλλά τι να κάμουν αι σκηναί τον χειμώνα, με τας βροχάς. Εις την Ελλάδα ήλθομεν δι εξόδων μας και εζήσαμεν αρκετάς ημέρας δι’ εξόδων μας, πωλήσαντες τα έπιπλά μας και τας προίκας των θυγατέρων μας. Και τώρα δεν ζητούμεν τίποτε άλλον παρά γη δια να καλλιεργήσωμεν. Δεν την θέλομεν δωρεάν, αλλά να την αγοράσωμεν, να την πληρώσωμεν όμως κατά δόσεις. Ημείς είμεθα όλοι εργατικοί, να εγώ είμαι γεωργός και παπλωματάς, οι άλλοι γνωρίζουν να καλλιεργούν καπνόν.

-Άλλας εργασίας δεν γνωρίζεται να κάνετε εις την πόλιν;

-Όσοι δεν είνε άρρωστοι εργάζονται ως αχθοφόροι εις τα ατμόπλοια, αλά πάντα δεν υπάρχουν εργασίαι πολλαί, διότι ο Πειραιεύς έχει τους ταχτικούς αχθοφόρους του. Ελλείψει εργασίας ζώμεν από την επαιτείαν των γυναικοπαίδων.

-Ποίας ενεργείας εκάματε παρά τη Κυβερνήσει;

-Πέντε αναφοράντας εκάμαμε, απαντά εις άλλος, και στη Βασίλισσα και στο Διάδοχο…

-Και τι εζητείτε δια των αναφορών σας;

-Ό,τι να είνε, μόνο σε αφεντικό δεν πηγαίνουμε πλειό, η καρδιά μας έναψεν σαν φωτιά, από τον καιρό του Πλατανιώτη, προσθέτει μετά πόνου και με την ιδιόρρυθμον προφοράν του ο κ. Διαμαντής.

Όταν κατόπιν ηθέλησα να εισέλθω εντός μιας εκ των οικιών των μου εστάθη αδύνατον να προχωρήσω εκ της μεγάλης δυσωδίας, ήτις εξήρχετο εκείθεν. Επτά άτομα μένουσιν εις τινάς των σκηνών, άνευ ενδημάτων, άνευ στρωμάτων, κοιμώμενοι επί του χώματος και της ιλύος, άρρενες μετά θηλέων και υγιείς μετ’ αρρώστων. Πάντες είνε χλωμοί και μόλις ίστανται εις τους πόδας των εκ της αδυναμίας.

Απερχόμενος, είδον τινάς δυστυχών τούτων επιστρέφοντας εκ Πειραιώς με δοχεία περιέχοντα ταχινόσουπαν-ήτο η πρώτη ημέρα της τεσσαρακοστής.- έως τα χθες μας έδιδον συσσίτιον άπαξ της ημέρας, λέγει ο κ. Διαμαντής από σήμερον μας ειδοποίησαν από την αστυνομίαν να λαμβάνωμεν δις της ημέρας, αλλ’ αυτό δεν θα διαρκέση πλέον των 15 ημερών, μετά την λήξιν των οποίων θα παύση εντελώς πάσα βοήθεια, αν δεν θελήσωμεν να επιστρέψωμεν εις Ρωσίαν.

Τι λέγει ο δήμαρχος Πειραιώς.-Τι εξώδευσεν ο δήμος.-Τα διαβατήρια

Δια να έχωμεν πλήρη ιδέαν των συμβαινόντων , παρεκαλέσαμεν τον Δήμαρχον Πειραιέων κ. Τρ. Μοντζόπουλον να μας είπη τας υπέρ των Καυκασίων ενεργείας του.

-Η περίθαλψης αυτών, μας λέγει, δεν είνε έργον του Δήμου, αλλά της Κυβερνήσεως. Ημείς, εν τούτοις, εις τίνας οικογενείας, αίτινες ανεχώρησαν εφροντίσαμεν να πληρώσωμεν τα έξοδα των διαβατηρίων, ταις εδώκαμεν δε και χαρτζηλίκι δια το ταξείδι και πάλιν αν ζητηθή η αρωγή μας, δεν θα την αρνηθώμεν, εφ’ όσον δυνάμεθα. Εξωδεύσαμεν 800 δραχμάς περίπου. Επληρώσαμεν εις το ρωσικόν προξενείον δια διαβατήρια των αναχωρησάντων εξ φράγκα χρυσά δι’ έκαστον. Με όλας τας ενεργείας μας και τας προς τον κ. Πρεσβευτήν παρακλήσεις μας, εστάθη αδύνατον να εκδοθώσι δι’ αυτούς τους δυστυχείς δωρεάν διαβατήρια, ενώ ο Τούρκος πρόξενος, οσάκις τον παρεκάλεσα δια τινάς πτωχούς , ουδέποτε ηρνήθη να μ’ ευχαριστήσει.

Και μια ευσπλαχνία …κατά λάθος

Κατά τας αστυνομικάς πληροφορίας οι Καυκάσιοι ετρέφοντο επί 15 ημέρας υπό του οικονομικού συσσιτίου Πειραιώς, το οποίον ενόμισεν ότι την δαπάνην θα επλήρωνεν η αστυνομία, ενώ εξ άλλου αυτή ενόμιζεν, ότι το οικ. Συσσίτιον εκ φιλανθρωπίας παρείχε την συνδρομήν.

Η παρεννόησις ήρθη όταν η Επιτροπή του Συσσιτίου έστειλεν τον λογαριασμόν εκ 200 δρ. εις την Αστυνομίαν , η οποία έμεινεν έκπληκτος δια το απρόοπτον. Οι Καυκάσιοι οπωσδήποτε ωφελήθησαν εκ της παρεξηγήσεως, αλλά ταύτης αρθείσης διεκόπη το συσσίτιον.

Η ιδιωτική φιλανθρωπία.-

Εκ των ανωτέρω εξάγεται το συμπέρασμα, ότι η Κυβέρνησις εις ουδεμίαν προέβη δαπάνην υπέρ των εκ Καυκάσου ομογενών. Αν οι δυστυχείς εκρεωφάγησαν προχθές, ότε ήσαν απόκρεω, τούτο οφείλεται εις τον σύνδεσμον των κρεοπωλών. Επίσης μέγας οφείλεται έπαινος προς την συντεχνίαν των αρτοπωλών, οίτινες μετά μεγάλης προθυμίας εδέχθησαν να χορηγώσι προς τους λιμώττοντας άρτον, εφ’ όσον διαρκεί η μετέωρος αύτη κατάστασίς των. Και το ζήτημα της στέγης επίσης ελύθη αισίως, των κ.κ. Μεγαλοοικονόμου και Μαγγίνα προσενεγχόντων δωρεάν τας ευρείας αποθήκας των, όπως χρησιμεύωσιν ως καταλύματα αυτών.

Ούτω η μόνη σχεδόν κυβερνητική συνδρομή ης έτυχον οι Καυκάσιοι, είνε η … κατά παρεξήγησιν διατροφή αυτών εκ του οικονομικού συσσιτίου της αστυνομίας»!εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 16/11/1900, σελ. 3

Η Βασίλισσα θα ευαισθητοποιηθεί και θα συγκλονιστεί από το δράμα των Καυκάσιων:

«Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

Η Α.Μ. η βασίλισσα κατά την χθεσινήν κάθοδον αυτής εις Πειραιά και εν τω σιδηροδρομικώ σταθμώ ηρώτησε τον αστυνόμον Πειραιώς κ. Ναυπλιώτην περί της καταστάσεως των Καυκασίων.

Η Α.Μ. ηρώτησε πώς διαιτώνται οι Καυκάσιοι , εάν κατοικώσιν εις κατάλληλα οικήματα, και το είδος της παρεχομένης τροφής.

Μετ’ εκπλήξεως ήκουσεν η Α.Μ. ότι και τα μικρά βρέφη και οι ασθενείς εκ των ατυχών Καυκασίων στερούνται γάλακτος δια τον λόγον, ότι ένεκα της τεσσαρακονθημέρου νηστείας δεν θέλουν να φάγουν. Η Α.Μ. συνέστησεν εις τον αστυνόμον να επιμεληθή περί της διαίτης των Καυκασίων, εξεδήλωσε δε ζωηρότατον υπέρ αυτών ενδιαφέρον.

Υπέρ των Καυκασίων συνέστη χθες επιτροπή, ήτις θα συλλέξη εράνους εκ των κ.κ. Καστριώτου, Στάη, Νικολαίδου, Δελμούζου και Καψαμπέλη ως γραμματέως. Αι εργασίαι της επιτροπής ταύτης ήρχισαν από χθες». εφ. ΕΜΠΡΟΣ 1/12/1900

«Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

Διανομή βοηθημάτων

Η Α.Μ. η Βασίλισσα συγκινηθείσα εκ της οικτράς καταστάσεως των Καυκασίων απέστειλεν υπέρ αυτών χθες 1500δραχμάς, αι οποίαι διανέμονται αυτοίς σήμερον.

Επίσης η Α.Μ. ανήγγειλεν, ότι εντός της προσεχούς εβδομάδος θα κατέλθη εις Πειραιά προς επίσκεψιν των Καυκασίων, θα παρακολουθήται δε υπό του αστυϊάτρου Πειραιώς κ. Παλλαδίου, ο οποίος θα παράσχη τας δεούσας πληροφορίας περί της υγιεινής καταστάσεως των Καυκασίων.

Εις τους Καυκασίους διενεμήθησαν χθες υπό του εν Πειραιεί προξένου της Αγγλίας 70 κλινοσκεπάσματα, και διάφορα μικρά χρηματικά ποσά εις εκάστην οικογένειαν». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 2/12/1900, ΣΕΛ. 2

«Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΕΝ ΠΕΙΡΑΙΕΙ

Χθες την 3μ.μ. κατήλθεν εις Πειραιά η Α.Μ. η Βασίλισσα, συνοδευομένη υπό του κλειδούχου κ. Μεσσαλά.

Η Α.Μ. επιβάσα ιδιωτικής αμάξης μετέβη εις τα καταλύματα των Καυκασίων παρά την συνοικίαν Μανίνα και αντελήφθη προσωπικώς της καταστάσεως αυτών, διέταξε δε να ληφθώσι τα κατάλληλα υπέρ αυτών μέτρα. Την Α.Μ. συνόδευεν ο αστυίατρος Πειραιώς κ. Παλλάδιος, ο οποίος έδωκε τας καταλλήλους πληροφορίας εις την Α.Μ.

Η Βασίλισσα μετέβη κατόπιν εις την παρά το Ζάννειον Νοσοκομείον αίθουσαν, ήτις χρησιμεύει ως νοσοκομείον των Καυκασίων μεθ’ ο περί την 4 ½ μ.μ. επανήλθεν ενταύθα. Εν τω ειδικώ νοσοκομείω νοσηλεύονται ήδη επτά Καυκάσιοι». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 5/12/1900, σελ. 3

Κάποιοι αναγνώστες της εφημερίδας «ΕΜΠΡΟΣ» θα εκδηλώσουν τα φιλάνθρωπα αισθήματά τους προς τους Καυκάσιους μέσω της εφημερίδας τους:

«Οι Καυκάσιοι

Απεστάλησαν υπό φιλανθρώπου κυρίου εκ Θήρας υπέρ των Καυκασίων δραχμαί είκοσι πέντε, αι οποίαι διενεμήθησαν εις αυτούς. Τα της περιθάλψεως των Καυκασίων διερρυθμίσθησαν ήδη. Εις το νοσοκομείον ενωκιάσθη αίθουσα, εν η νοσηλεύονται ήδη 17 Καυκάσιοι». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 7/12/1900, σελ. 4

Και

«Δια τους Καυκασίους

Υπέρ των Καυκασίων απεστάλησαν χθες υπό τινός συμπολίτου ανωνύμως 50 δραχμαί. Ευχής έργον θα ήτο αν συνέτρεχον και άλλοι εις το φιλάνθρωπον έργον της περιθάλψεως των Καυκασίων, οι οποίοι μεθ’ όλας τας ληφθείσας υπέρ αυτών φροντίδας, ευρίσκονται εις ουχί ευάρεστον κατάστασιν».εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 10/12/1900, σελ. 3

Δεν θα υποφέρουν μόνο οι Καυκάσιοι που πήγαν στη Θεσσαλία. Η άθλια συμπεριφορά του κτηματία Δαουκλή, επιφέρει καταγγελία στη Βουλή των Ελλήνων: «ΟΙ ΚΑΥΚΑΣΙΟΙ

Απεστείλαμεν χθες εις την Βουλήν το τεμάχιον του μέλανος και απαισίου λίθου, τον οποίον ο ασυνείδητος κτηματίας του Δαουκλή δίδει ως άρτον εις τους εν τω κτήματί του εργαζομένους Καυκασίους, κατετέθη δε τούτο δια του αξιοτίμου εκ Πατρών βουλευτού κ. Ρικάκη εις το Προεδρείον, δια να το ίδωσι πάντες οι βουλευταί. Διότι μόνον εάν το ίδη τις, δύναται να αισθανθή την φρίκην, της οποίας είνε αξία η τύχη των δυστυχών τούτων, τους οποίους ο πατριωτισμός ενέπνευσε να ζητήσωσιν άρτον και στέγην εις την Ελλάδα. Πάσα περιγραφή ήθελεν υπολειφθή του αληθούς πράγματος. Ούτε άρτος, ούτε βρώμη είνε το τεμάχιον του μέλανος τούτου και σκληρού λίθου, τον οποίον δεν ήθελον υποπτεύσει καν ως τροφήν και αυτοί οι χοίροι.

Εάν εις την Ελλάδα, δεν υπάρχωσι πλέον φιλάνθρωποι, υπάρχει νομίζομεν, κάποιος Σύλλογος ζωοφίλων. Αυτός τουλάχιστον ας θεωρήση ως υπαγομένας εις την δικαιοδοσίαν του τας δυστυχείς υπάρξεις, αίτινες ζώσιν εντός καλαμίνων καλυβών και προσπαθούσι να μασσήσωσι το δολοφόνων τεμάχιον, το οποίον εφεύρεν η απανθρωπιά του ευγενεστάτου κυρίου των. Εκεί, όπου καταισχύνεται ο ανθρωπισμός δια τοιούτων θηριωδών πράξεων, οι Σύλλογοι των ζωοφίλων έχουσι καθήκοντα περισσότερα προς τους ανθρώπους. Οι δε ατυχείς Καυκάσιοι του Δαουκλή και του Πειραιώς, πρέπει να συγκεντρώσωσιν όλον το ενδιαφέρον της κοινωνίας. Διότι παν ό,τι συμβαίνει με τους δυστυχείς αυτούς αποτελεί αίσχος δια τον τόπο μας». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, Τρίτη, 19/12/1900, σελ. 1

Αρχές 1901 η κατάσταση των Καυκάσιων διεγείρει φιλάνθρωπα αισθήματα…

« ΔΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΥΚΑΣΙΟΥΣ

Ο Ερυθρός Σταυρό;.

Οι αρτοπώλαι.

Εισιτήρια δωρεάν.

Δια πολλοστήν φοράν η φιλανθρωπία έρχεται επίκουρος εις τους ατυχείς Καυκασίους, τους εναπολειφθέντας εις Πειραιά. Ο ενταύθα Ερυθρός Σταυρός απέστειλεν εις τον κ Δήμαρχον Πειραιώς αρκετήν ποσότητα ενδυμάτων, τα οποία διενεμήθησαν χθες εις τους Καυκασίους εν τω δημαρχικώ καταστήματι Πειραιώς.

Επίσης οι αρτοπώλαι Πειραιώς προσέφερον 80 οκάδας άρτου δια τους Καυκασίους.

Οι ιδιοκτήται ατμοπλοίων σιτέμποροι Πειραιώς εδήλωσαν , ότι παρέχουσι δωρεάν θέσιν εν τοις ατμοπλοίοις των δια την μετάβασιν των Καυκασίων εις Ρωσίαν».

εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 13/3/1901, σελ. 2

Έρανοι θα πραγματοποιηθούν έρανοι στους ναούς της Αττικής υπέρ των Καυκασίων του Πειραιά εν όψει του Πάσχα του 1901…

«ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΤΩΝ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

Οι έρανοι εις τους ναούς

Ο νομάρχης Αττικής κ . Καρατζάς πληροφορηθείς, ότι προχθές κατά τον εσπερινόν περιήχθησαν εν τοις ενταύθα ναοίς δίσκοι προς συλλογήν βοηθειών υπέρ των Καυκασίων απέστειλε τον παρ’ αυτώ β’ γραμματέα, ίνα εξετάση περί του συλλεγέντος ποσού. Κατά τας πληροφορίας δε του γραμματέως εν μεν τω ναώ της Μητροπόλεως εισεπράχθην δρ. 40 και 75, εν δε τω ναώ της Αγίας Ειρήνης δρ. 73 και εν τω του Αγίου Γεωργίου δρ. 50. Τα ποσά ταύτα απεστάλησαν υπό των οικείων επιτρόπων εις τον εισπράκτορα του Δήμου Αθηναίων.

Αι συλλογαί εγένοντο κατόπιν συνεννοήσεως του Σ. Μητροπολίτου και του κ. Μερκούρη, δίσκοι δε περιήχθησαν και εις τους 15 άλλους εν Αθήναις ναούς, αλλ’ εισέτι δεν συνεκεντρώθησαν όλων αι εισπράξεις εις το ταμείον του Δήμου, οπόθεν θα σταλούν εις εν Πειραιεί Καυκασίους δια να τους ανακουφίσουν κατά τας Αγίας ημέρας του Πάσχα». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, , 29/3/1901, σελ. 3

Η τραγική τους κατάσταση δε προσελκύει όσο θάπρεπε το ενδιαφέρον της ελλληνικής Κυβερνήσεως.

«ΟΙ ΚΑΥΚΑΣΙΟΙ

Γυμνοί και πεινασμένοι

Τεσσαράκοντα ακόμη οικογένειαι Καυκασίων πεινούν και γυμνητεύουν εις τους δρόμους του Πειραιώς, χωρίς να προσελκύουν το ενδιαφέρον ή τουλάχιστον τον οίκτον δύο πλουσίων πόλεων και μιας ελληνικής Κυβερνήσεως. Εγράψαμεν και άλλοτε, ξαναγράφομεν και σήμερον, διότι είνε τερατώδης αναλγησία και έλλειψις ανθρωπισμού επί τέλους να μην ευρίσκεται δια 40 δυστυχείς οικογενείας ομογενών Ελλήνων εν τεμάχιον άρτου , ή μάλλον να μη λαμβάνεται εν οριστικόν μέτρον δια την τύχην των. Απευθύνομεν και πάλιν έκκλησιν προς πάντα δυνάμενον υπέρ των Καυκασίων». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 10/4/1901, σελ.3

126 Καυκάσιοι αντιμετωπίζουν την άρνηση των πλοιάρχων να τους μεταφέρουν πίσω στη Ρωσία…

«ΟΙ ΚΑΥΚΑΣΙΟΙ

Πλοίαρχοι αρνούνται να τους μεταφέρουν

Ο διευθυντής της αστυνομίας κ. Βουλ[…] ανέφερεν εις το υπουργείον των Ε[…]ικών, ότι οι πλοίαρχοι των διαφόρων [εται]ριών των εχουσών γραμμάς μέχρι Ρω[σίας] αρνούνται να παραλάβωσι τους εν [Πει]ραιεί εναπολειφθέντας 126 Καυκασίους διότι φοβούνται, ότι θα υποβληθώσιν […] Ρωσία εις μακράν κάθαρσιν, καίτοι εν ημετέρα χώρα δεν υπάρχει ενδημική νόσος.

Το υπουργείον των Εσωτερικών θα συνεννοηθεί μετά του των Εξωτερικών, όπως [..]α της εν Ρωσία ημετέρας πρεσβείας πεισθώσιν αι ρωσικαί Αρχαί και μη παρεμβάλωσι προσκόμματα εις την άμεσον από[β]ασιν των Καυκασίων».

εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 19/6/1901, σελ.3

Τελικά η πολυπόθητη αποχώρηση-μέρους των εν Πειραιά Καυκασίων- θα πραγματοποιηθεί κατά το Νοέμβριο του 1901…

«Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΙΣ ΤΩΝ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ»

Την προσεχή Πέμπτην αναχωρούσιν εκ Πειραιώς οι απομείναντες Καυκάσιοι, χθες δε παρέλαβον παρά της αστυνομίας Πειραιώς και τα εισιτήριά των.

Ήτο καιρός αληθώς να λήξη το μαρτύριον των ησύχων αυτών ανθρώπων, οι οποίοι με τας θλιβερωτέρας εντυπώσεις φεύγουν από το έδαφος της ελευθέρας Ελλάδος».

εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 5/11/1901, σελ.4

Οι εναπομείναντες θα μένουν και κατά το 1902 σε σκηνές στον Άγιο Διονύσιο. Μέσα στη δυστυχία τους θα δεχθούν και επιθέσεις από «κουτσαβάκηδες»

«ΟΙ ΚΑΥΚΑΣΙΟΙ ΕΝ ΠΕΙΡΑΙΕΙ

Νυχτεριναί σκηναί εις τας …σκηνάς των.

Ένας άγριος κούτσαβος.

Η επέμβασις της αστυνομίας.

Προχθές το απόγευμα εν Πειραεί 4-5 «κουτσαβάκηδες» μετέβησαν εις τας παρά τον Άγιον Διονύσιον σκηνάς των Καυκασίων και επετέθησαν με ανηθίκους σκοπούς κατά των εκεί γυναικών. Οι ατυχείς Καυκάσιοι έσπευσαν τότε να υπερασπισθώσι τας συζύγους των, αλλ’ εις εκ των επιτεθέντων, Σπ. Λιβέρης ονόματι, ετραυμάτισε δια ροπάλου δύο γυναίκας και έθραυσε την κεφαλήν του Π. Καρασάββα δια λίθου. Κατόπιν, εξαγαγών τεραστίαν μάχαιραν, επετέθη και κατά των λοιπών Καυκασίων.

Ευτυχώς ειδοποιηθέντα εγκαίρως τα’ αστυνομικά όργανα έσπευσαν και τον συνέλαβον, προλαβόντα ούτω μεγαλειτέρας σκηνάς. Ο δράστης ωδηγήθη χθες εις την αστυνομίαν Πειραιώς, σήμερον δ’ αποστέλεται εις τον κ. Εισαγγελέα.

Τοιούτου είδους σκηναί λαμβάνουν χώραν τακτικά εις το απόκεντρον εκείνο μέρος όπου είνε εγκαθιδρυμένοι οι δυστυχείς Καυκάσιοι . Ένεκα τούτου μετέβησαν χθες σύσσωμοι εις τον αστυνόμον Πειραιώς και επέδωκαν αναφοράν δι ης ζητούσι μετά παρακλήσεων, όπως κατά τον υπολειπόμενον ολίγον χρόνον της εν Πειραιεί διαμονής των , τοις επιτραπή να κατοικώσιν εις μερικάς κενάς αποθήκας δια να είνε ούτω πλησιέστερον εις την αστυνομίαν, παρά της οποίας συχνότατα ευρίσκονται εις την ανάγκην να ζητώσι βοήθειαν». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 12/3/1902, σελ.3

Στα 1906 και σε συζήτηση που γίνεται στη Βουλή περί τα τέλη του Ιανουαρίου του 1906 αποκαλύπτεται πως υπάρχει επιθυμία των Ελλήνων του Καυκάσου να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα. Ειδικότερα ο κ. Παπαβασιλείου λέγει «ότι τέλος πάντων πρέπει να ληφθή δια νόμου πρόνοια περί των επιθυμούντων να μεταναστεύσουν ενταύθα Ελλήνων του Καυκάσου, ίνα τουλάχιστον δι αυτών αναπληρούνται τα κενά των εξ Ελλάδος αθρόως μεταναστευόντων εις Αμερικήν». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 28/1/1906, σελ.2

Η επίσκεψη της επιτροπής των προς παλιννόστηση Καυκασίων βρίσκεται εκείνες τις μέρες στη Θεσσαλία αναζητώντας «χωρία» εγκατάστασης:

«Η ΠΑΛΙΝΟΣΤΗΣΙΣ

ΤΩΝ ΕΝ ΚΑΥΚΑΣΩ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΕΙΣ ΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΝ

Η επιτροπή των εν Καυκάσω Ελλήνων, των επιθυμούντων να παλινοστήσουν εις Ελλάδα επεσκέφθη τον τμηματάρχην του τμήματος των Δημοσίων κτημάτων, γαιών και φυτειών κ. Γεωργαντόπουλον κατόπιν προηγουμένης μετά του κ. Σιμοπούλου συνεννοήσεως και συνωμίλησε μετ’ αυτού περί του ζητήματος της παραχωρήσεως εις τους Καυκασίους χωρίων εν Θεσσαλία όπως εγκατασταθούν.

Ο κ. Γεωργαντόπουλος ανεκοίνωσεν εις την επιτροπήν, ότι η Κυβέρνησις παραχωρεί τρία χωρία εκ των Στεφανοβικείων της Θεσσαλίας, όπως εγκατασταθούν εις αυτά, βραδύτερον δε θα παραχωρήση και άλλα δια την εγκατάστασιν ολοκλήρου του εν Καυκάσω Ελληνικού πληθυσμού.

Η επιτροπή των Καυκασίων θα μεταβή εις Θεσσαλίαν, ίνα ίδη τα χωρία, κατόπιν δε θα επανέλθη εις Καύκασον, ίνα φροντίση δια την μετανάστευσιν των ομογενών».

εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 28/1/1906, σελ.2

Οι Καυκάσιοι αρχίζουν και αφικνούνται…

«ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΙ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ

ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑΝ

Και χθες πάλιν δια του ρωσσικού «Τσαρίτσα» αφίκοντο εις τον Πειραιά 20 οικογένεια Καυκασίων ομογενών, οίτινες θα μεταβούν εις Θεσσαλίαν, όπου θα χρησιμοποιηθούν εις την καλλιέργειαν γαιών». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 27/2/1906, σελ.2

Από τον Καύκασο Έλληνες οικογενειάρχες ζητούν πληροφορίες για μετανάστευσή τους στην Ελλάδα:

«ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΙΣ

ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Εις την Κυβέρνησιν διεβιβάσθη αναφορά των εν Κρίμσκαγια του Καυκάσου Ελλήνων υπογεγραμμένη παρά 150 οικογενειαρχών, οι οποίοι ζητούν παρά της Ελληνικής Κυβερνήσεως να τοις ορίση τόπον εν τη ελευθέρα Ελλάδι, κατά προτίμησιν εις την Θεσσαλίαν, όπως παλινοστήσουν, μη δυνάμενοι πλέον να ζήσουν εν Ρωσσία άνευ κινδύνου απωλείας του εθνικού των φρονήματος και της Ελληνικής γλώσσης.

Αι οικογένειαι αύται έχουν μεταναστεύσει εκεί από 20 ετών απέκτησαν δε περιουσίαν αρκετήν επιτρέπουσαν αυταίς να επιστρέψουν εις την Ελλάδα και δι ιδίων εξόδων να καταγίνουν εις την καλλιέργειαν της γης.

Προτείνουν όθεν εις την Κυβέρνησιν να αγοράσουν γαίας πληρώνοντες το ¼ ή και το ήμισυ της αξίας αμέσως το δε υπόλοιπον χεωλυτικώς.

Έκαστος των οικογενειαρχών τούτων δηλοί ότι έχει διαθέσιμα δια τας πρώτας των ανάγκας 1.000-1.500 ρούβλια». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 19/5/1906, σελ.4

Στη Βουλή των Ελλήνων, στις 13/6/1906 ο κ. Σιμόπουλος , ως προς τους Καυκάσιους λέγει ότι: «εις τους παρουσιασθέντας εις αυτόν είπε να μεταβούν εις Θεσσαλίαν και εκλέξουν τας γαίας τας οποίας θεωρούν καταλλήλους δια τας καλλιεργείας εις τας οποίας θα επιδοθούν». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 14/6/1906, σελ.2

Στη Βουλή επίσης, στις 4/7/1906 συζητιέται η σύσταση επιτροπής προς μελέτη του νομοσχεδίου «περί αγροφυλακής», ώστε το Νοέμβριο να υποβάλει την έκθεσή της και να συζητηθεί το νομοσχέδιο. Ο κ. Μπουφίδης ανακοινώνει αναφορά των προσφύγων «παρακαλούντων να ψηφισθή το νομοσχέδιον περί παραχωρήσεως γαιών εις αυτούς και να τοις επιτραπή προκαταβολικώς η ανέγερσις των παραπηγμάτων».

Ο κ. Δραγούμης συνιστά «την πρόταξιν του Νομοσχεδίου, αφού εξ αυτού θα ωφεληθή και το Κράτος, διότι θα οικισθώσι χωρία ακατοίκητα και θα καλλιεργηθώσι γαίαι ακαλλιέργητοι».

Ο κ. Ράλλης λέγει επίσης ότι «επιβάλλεται η άμεσος επιψήφισης του Νομοσχεδίου. Ταυτοχρόνως όμως επιβάλλεται και η λήψις μέτρων υπέρ των εκ Ρουμανίας προσφύγων διότι δεν δύνανται να επιστρέψουν εκεί».

Ο κ. Σιμόπουλος απαντά ότι «βεβαίως έχομεν καθήκον να μεριμνήσωμεν, αλλ’ ούτοι δεν είναι οι Καυκάσιοι γεωργοί, αλλά εργολάβοι καλλιεργηταί. Η εγκατάστασις επομένως αυτών εν Θεσσαλία θίγει το αγροτικόν ζήτημα και δια τούτο η Κυβέρνησις ανέβαλε το ζήτημα της εγκαταστάσεως ίνα το μελετήσει από κοινού μετά της λύσεως του αγροτικού ζητήματος».

Ο κ. Καραπάνος λέγει ότι «και μεταξύ των εκ Ρουμανίας προσφύγων είνε γεωργοί».

Ο κ. Θεοτόκης απαντά ότι «δεν υπάρχουν. Είνε άπαντες εργολάβοι καλλιεργηταί δια τούτο δε και εζήτησαν μεγάλες εκτάσεις».

Ο κ. Δραγούμης παρατηρεί ότι «και οι εκ Ρουμανίας πρόσφυγες δεν ζητούν τας γαίας δωρεάν, αλλά επί πληρωμή κατά δόσεις, εζήτησαν δε ουχί μεγάλας εκτάσεις, αλλά μικράς 300-400 στρεμμάτων. Η εγκατάστασις αυτών εν Θεσσαλία θα γείνη αφορμή της διαδόσεως της γεωργικής διδασκαλίας».

Ο κ. Δεληγεώργης παρατηρεί ότι «δεν πρέπει να ενθαρρύνωμεν τας γεωργικάς μεταναστεύσεις πέραν ενός ορίου και άνευ της εξετάσεως των αναγκών του νυν εν Θεσσαλία αγροτικού πληθυσμού , διότι είνε πιθανόν αύριον να αποδεισθή ότι δεν υπάρχουσι γαίαι διαθέσιμοι». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 5/7/1906, σελ.1

Την περίοδο εκείνη, στη Θεσσαλία εκπρόσωπός των Καυκασίων, απελπισμένος για την ανασφάλεια που επικρατεί στο κτήμα Πλατανιώτου, όπου εγκαταστάθηκαν βάσει μισθωτηρίου, θα γράψει στον Πρόεδρο του Συλλόγου Μικρασιατών Αθηνών, ζητώντας τη βοήθειά του.

«[…] δεν θα δυνηθώμεν ίνα ζήσωμεν , διότι όσα ζώα ηγοράσαμε εξ ιδίων μας χρημάτων τα ήμιση έχουν κλέψει, διότι επί πλέον των 20 αιγοπροβάτων εχάσαμεν, μοσχάρια, χοίρους μας εσκότωσαν οι εντόπιοι και πλείστα άλλα, ήτοι εκ των σπαρτών όσα εσπείραμεν όλα μας έκλεψαν εβόσκησαν φανερά οι εντόπιοι, και όλα πάντα τα χείριστα μηχανεύονται καθ’ ημών ίνα μας αναγκάσωσιν ίνα εγκαταλείψωμεν τον τόπον. […] εις τας αρχάς του Δομοκού όπου απετάθημεν και εδείξαμε και τους κλέπτας των ζώων μας, αν και φανερά ωμολόγησαν την κλεψιά του αι ατυνομικαί αρχαί τον άφησαν ελεύθερον, κατήλθον εις την Λαμίαν εις τον Νομάρχην και εκεί δεν εύρον δίκαιον, και μη γνωρίζοντας πού την κεφαλήν κλείναι […]ελπίζομεν ότι θα μας οδηγήσετε το τι πρέπει να κάμωμεν[…]».

Ο Καυκάσιος Σ. Ευστ. Σουμελίδης

Εν Κτήματι Πλατανιώτου

Χωρίον Άγιος Γεώργιος[1] τη 19 Σεπτεμβρίου 1906

Κατά πάσα πιθανότητα ο Σουμελίδης επέστρεψε στον Καύκασο , στα δε μητρώα του χωριού Άγιος Γεώργιος Δομοκού , δεν υπάρχει εγγεγραμμένος κανένας Σουμελίδης.

(ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ ΙΣΑΑΚ, ΜΕΤΟΙΚΕΣΙΑ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ 1895-1907, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΝΤΟΥ, ΤΟΜ. 31ος ,Αθήνα 1970-71,σελ. 450 έως 514)

Τέλη Νοεμβρίου 1906 φτάνουν στο Βόλο 5 οικογένειες Καυκασίων.

«ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΙ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ ΕΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Εκ θεσσαλονίκης αφίκνοντο εις Βόλον πέντε οικογένειαι Καυκασίων ίνα εύρουν εργασίαν.

Την άφιξίν των ο κ. Νομάρχης Μαγνησίας ανήγγειλεν εις το Υπουργείον των Εσωτερικών». εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 27/11/1906, σελ.2



[1]“[…] στα αρχεία της Αθηναϊκής Εφημερίδας «ΚΑΙΡΟΙ» (φ.30-4-1900), στις αρχές του 20ου αι., δημοσίευσε την ανταπόκριση: «Κατά τον εν Βόλω αναταποκριτήν την 22αν φθίνοντος εν τη περιφερεία Δαουκλή, παρά τον Δομοκόν, ετελέσθησαν τα εγκαίνια 4 νέων χωρίων, ιδρυθέντων υπό του Βουλευτού κ. Πλατανιώτου εις τας ιδιοκτησίας του. Έκαστον των χωρίων απαρτίζεται εκ 200 ασβεστοκτίστων οικιών ευμεγεθών μετά παραρτημάτων δια τα κτήνη των γεωργών και μετά περιστοιχισμένης περιοχής εξ ενός στρέμματος και πλέον. Ωνομάσθησαν τα χωρία ταύτα Ξυνιά, Άγιος Γεώργιος, Κορομηλιά και Καυκάσια» (στο τελευταίο μεταφέρθηκαν 140 οικογένειες Καυκάσιων μεταναστών ομογενών μας).

Στη μαρμάρινη επιγραφή (50Χ40 περίπου) που εκτίθεται στην Ιερά μονή Αγάθωνος και που αντίγραφό της παραλαμβάνουμε σήμερα 12-9-2009, βρίσκουμε το πρώτο στοιχείο για την δημιουργία του οικισμού. Η επιγραφή αναφέρει:

«ΤΗ 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1900 ΕΘΕΜΕΛΙΩΘΗ

ΕΠΙ ΙΔΙΟΚΤΗΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΛΑΤΑΝΙΩΤΗ

ΤΟ. ΧΩΡΙΟΝ. ΑΓΙΟΣ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ»(!!!)

Από τις πρώτες οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στο χωριό ήταν του Ακρίβου, του Αναγνωστόπουλου, του Αρχοντή, του Βαλτινού, του Γουργιώτη, του Ζιώγα, του Θεοδώρου, του Κάλτσα, του Καραντάκη, του Κόκκινου, του Κοντοβά, του Κουρδή, του Λιακόπουλου, του Μάνθου, του Παπακωνσταντίνου, του Παπαλέξη, του Ράπτη, του Σίμου, του Τσουκνίδα και άλλων. Επίσης κάποιοι ομογενείς Καυκάσιοι όπως η οικογένεια του Σ. Σουμελίδη, Έλληνα Ποντίου του Καυκάσου, ο οποίος εργαζόταν βάσει μισθωτηρίου στο κτήμα Δαουκλή ως το 1906, εγκαταστάθηκαν στον Άγιο Γεώργιο, αλλά λόγω του «αφιλόξενου τοπίου» της εποχής αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή. Ο αφέντης είχε ορίσει έναν επιστάτη και έναν αγροφύλακα και τα πρώτα χρόνια εισέπραττε τα δύο τρίτα της σοδειάς των κολίγων κι όταν αυτοί απέκτησαν δικά τους ζευγάρια (αροτριώντα ζώα) τότε έπαιρναν αντίστροφα, εκείνοι τα δύο τρίτα και ο ίδιος το υπόλοιπο ένα τρίτο.[…]».

πηγή: http://www.gaiaelliniki.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου