ΤΟ "ΚΑΡΣ" ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟ)

Πως πήρε το χωριό την ονομασία «ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟ»

Το έτος 1919 έπειτα από την εκδήλωση των πρώτων διωγμών, διώξεων και εκτοπίσεων των Ελλήνων του Πόντου από τους Τούρκους, ήρθε στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη με το πρώτο κύμα προσφύγων και ο παπα Χρυσόστομος Σιδηρόπουλος με την οικογένειά του, καταγόμενος από τα χωριά της Μούζενας του Πόντου και συγκεκριμένα από το χωριό Χάτς-καλέ. Η οικογένειά του αποτελούνταν από τη γυναίκα του και τα έξι από τα επτά παιδιά του (το ένα πέθανε στον Πόντο), πέντε κορίτσια και ένα αγόρι. Όλοι τους μαζί με άλλους πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στον όρχο του στρατοπέδου που βρισκόταν επί της οδού 25ης Μαρτίου στη Θεσσαλονίκη και τέθηκαν αμέσως σε καραντίνα.

Ο παπά Χρυσόστομος πήρε την απόφαση να φύγει από τον Πόντο και να έρθει στην Ελλάδα από τους πρώτους, επειδή οι Τούρκοι εδίωκαν τους παπάδες με ιδιαίτερο μένος.

Στην καραντίνα οι συνθήκες ήταν ιδιαίτερα αντίξοες και συνίστατο στην ταλαιπωρία, στις αρρώστιες (ο τύφος και η ελονοσία κυριολεκτικά «θέριζαν», στην έλλειψη τροφής, ιατρών και φαρμάκων κ.ο.κ.. Αφού παρέμεινε σε καραντίνα αυτός και η οικογένειά του για ένα με ενάμισι μήνα, υπό το βάρος των δυσμενών συνθηκών που επικρατούσαν, ο παπά Χρυσόστομος αποφάσισε κρυφά να φύγει από την καραντίνα, να πάει στην Μητρόπολη, στον Μητροπολίτη τον Γεννάδιο και να ζητήσει μια θέση ιερέα σε κάποιο χωριό. Για καλή του τύχη εκείνη την ίδια ημέρα πήγε να ζητήσει από την Μητρόπολη έναν ιερέα η τότε εκκλησιαστική επιτροπή του Παλαιοκάστρου (Ταούτ-παλί) αποτελούμενη από τους Α. Ζάπρα, Χ. Μπούκλα και Γούλη (πιθανόν και Γούτα)επειδή τότε (το 1919) είχε χηρέψει η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου και ζητούσαν ιερέα για τις ανάγκες του χωριού του Παλαιοκάστρου. Ο Μητροπολίτης Γεννάδιος πρότεινε και παρότρυνε τα μέλη της εκκλησιαστικής επιτροπής του Παλαιοκάστρου να πάρουν τον παπά Χρυσόστομο για την εκκλησία τους. Πράγματι την επόμενη με μια καρόσουστα πήγαν και πήραν όλη την οικογένεια του παπά Χρυσόστομου (κρυφά, σημειωτέον, εξ αιτίας της καραντίνας).

Αφού λοιπόν ο παπα Χρυσόστομος εγκαταστάθηκε στο Παλαιόκαστρο, ύστερα από 2-3 χρόνια άρχισε να έρχεται ο κύριος όγκος των προσφύγων. Κοντά στον παπά Χρυσόστομο ήρθαν πολλοί συγγενείς του και προπαντός πολλοί συγχωριανοί του από το χωριό Χάτς-καλέ, οι οποίοι πληροφορήθηκαν το γεγονός της τοποθέτησης του ιερέα στο Παλαιόκαστρο.

Αρχικά διέμεναν όπου έβρισκαν: σε χαμόσπιτα ακόμη και σε μάντρες και αχυρώνες. Το σχολείο που πήγαιναν τα παιδιά όλα, προσφύγων, εντοπίων και βλάχων ήταν μια μικρή αίθουσα δίπλα από το τσαγκαράδικο του Μπαζάκα του Δημητρού και δάσκαλος ήταν ο Κυσούμης από τη Γαλάτιστα της Χαλκιδικής. Ύστερα από λίγο καιρό η επιτροπή αποκατάστασης προσφύγων, αφού καθορίστηκε η θέση που θα κτιστεί το καινούργιο χωριό άρχισε να μοιράζει τα οικόπεδα σε κάθε οικογένεια (από ενάμισι στρέμμα) και σε μεμονωμένα άτομα (από 1.000 μ²). Τα πρώτα σπίτια άρχισαν να κτίζονται κατά το έτος 1924 αρχικά με πλιθιά από λάσπη, χώμα και άχυρο στη συνέχεια από πέτρα, λάσπη και άχυρο. Λίγα ήταν κτισμένα από λάσπη με ασβέστη.

Το χωριό πλέον ήταν έτοιμο και Πρόεδρος της Κοινότητας εξελέγη ο Κωνσταντίνος Χαραβόπουλος του Κυριάκου ο οποίος και αυτός καταγόταν από το χωριό Χατς-καλέ του Πόντου, που στα Ελληνικά σημαίνει «ωραίο-κάστρο». Όταν ήρθε η ώρα της ονοματοδοσίας του καινούριου χωριού την ιδέα της σημερινής του ονομασίας φέρεται να έδωσε ο Αναστάσιος Πολυχρονίδης (Ανέστης ή τσελεπέλτς) όπως γράφει και στο βιβλίο του ο Αδαμ Τσακαλίδης. Με την ιδέα αυτή συμφώνησαν ο τότε Πρόεδρος Κωνσταντίνος Χαραβόπουλος μαζί με τους κοινοτικούς συμβούλους, αλλά πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι επειδή πολλοί κάτοικοι καταγόταν από αυτό το χωριό. Η πρόταση να δοθεί το όνομα «Ωραιόκαστρο» (Χατς-καλέ) υιοθετήθηκε από τη συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων ιδιαίτερα των προερχομένων και καταγόμενων από τις πόλεις και τα χωριά του κυρίως Πόντου, όπως η Τραπεζούντα, η Κερασούντα, η Ορτού, η Αργυρούπολη (Κιμίςχανά), το Σταυρίν, η Τσιμερά, Κρώμνη, Λορία, η Σάντα, η Ματσούκα, τα Σούρμενα, η Μασούρα, Αμουχαλέτ, Τσίτε, Τσιμπρικά, Μούντα σόουκ-σουϊ, Γουμερά Σίφισια, Χαψήκιο κ.α. Και τα χωριά της Μούζενας-Χάραβα (από όπου προήλθε και το επίθετο Χαραβόπουλος), Χατσ-καλέ, Πασπέν, Άγιος Φωκάς, Παλαδάντων, Αεσέρ, Χαψίκιου, Σίσια, Τσιμερά κ.α.

Από τους πρώτους κατοίκους που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στο Ωραιόκαστρο ήταν και οι συμπατριώτες μας Πόντιοι από την περιοχή του Καυκάσου. Αυτοί καταγόταν και προέρχονταν ως επί το πλείστον από τις πόλεις Τυφλίδα και Καρς και τα χωριά Γαράτας, Μαγαρατσιούκ, Τιβίκ, Τσάλκα, Μετέν, Γιαχτάν, Τσιαμπούχ. Επίσης από την πόλη Ερζερούμ (η οποία σημαίνει τόπος Ρωμιών, τόπος Ελλήνων).

Οι προτάσεις για την ονομασία του καινούργιου χωριού ήταν δύο: Η μία η προαναφερόμενη και δη «Ωραιόκαστρο» και η άλλη (προερχόμενη και υποστηριζόμενη από τους Πόντιους του Καυκάσου) «Κάρς». Οι δύο προτάσεις στάλθηκαν στην Αθήνα στο αρμόδιο Υπουργείο από το οποίο τελικώς θα λαμβάνονταν η τελική απόφαση και έγκριση της ονομασίας. Η απάντηση του Υπουργείου ήταν θετική για την ονομασία «Ωραιόκαστρο» και απορριπτική για την ονομασία «Κάρς» επειδή η ονομασία αυτή θεωρήθηκε ξενική και όχι Ελληνική.

Σχετικά δε με την προέλευση της ονομασίας του χωριού Χάτς-καλέ του Πόντου πρέπει να ειπωθεί ότι αυτό ονομάστηκε έτσι επειδή υπήρχε κάστρο το οποίο κατά την παράδοση έκτισε η κόρη του Αυτοκράτορα Αλεξίου Α’ Άννα Κομνηνή. Εξαιτίας αυτού του κάστρου δε οι Τούρκοι ονόμασαν το χωριό αυτό Χάτς-καλέ που στα Ελληνικά σημαίνει «ωραίο κάστρο».

Να σημειωθεί δε ότι ο Παύλος Εξαδάκτυλος αυτήν την εκδοχή για την προέλευση της ονομασίας του Ωραιοκάστρου παρουσίασε γράφοντας στο λαογραφικό περιοδικό της Ευξείνου Λέσχης «Ποντιακή Εστία» το έτος 1960 (υπάρχει σχετικό απόκομμα).

Αυτή είναι, κατά τη δική μου γνώση, η ιστορική αλήθεια γύρω από το θέμα της ονομασίας του χωριού μας (πόλης πλέον) χωρίς να έχω καμία διάθεση και κανένα λόγο να εξυψώσω ή να μειώσω κανέναν. Άλλωστε όλοι οι πρώτοι κάτοικοι έδωσαν την ψυχή τους, για το χωριό, με τον τρόπο που μπορούσε ο καθένας, με την προσωπική τους εργασία σε δενδροφυτεύσεις, σε αναδασώσεις, σε διανοίξεις δρόμων, σε δημιουργία εγκαταστάσεων ύδρευσης, στη δόμηση σχολείου κ.ο.κ., σε συνθήκες πολύ δύσκολες εκείνη την εποχή και για αυτό τους αξίζουν τα βραβεία και οι ευχαριστίες όλων μας.

Γεώργιος Γαλιτσίδης του Χρήστου

http://www.oraman.eu/web/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=39

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου