1920 ΚΑΥΚΑΣΙΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΣΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Εκπαιδευτικό Ταμείο,

Φοιτητική Λέσχη,

Φοιτητικό Συσσίτιο…

Πρωτοποριακές παρεμβάσεις του Συλλόγου Καυκασίων,

του Φιλεκπαιδευτικού Συνδέσμου Καυκασίων

και των ίδιων των Καυκάσιων φοιτητών

και η …κατάληξή τους[1]

Στην Ελλάδα και πριν από το 1920 υπήρχε Σύλλογος Καυκασίων, ιδρυμένος από Καυκάσιους του Καρς που ήρθαν στην Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και αρχικά ονομάζονταν Σύλλογος Καρσιωτών. Ο μαζικός όμως ερχομός των Καυκάσιων και η στάση της Κυβέρνησης της Ενιαίας Αντιβενιζελικής Παράταξης ενάντια στους πρόσφυγες μετά τις εκλογές του Νοέμβρη του 1920 θα κάνει το «Σύλλογο Καυκασίων» μια «δραστήρια οργάνωση που εκπροσωπούσε όλες τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εκδηλώσεις των Καυκασίων προσφύγων»[2].

Πρόεδρος του Συλλόγου Καυκασίων ο Δημήτρης Ευθυμιάδης[3]. Από τις πρώτες μέρες του ερχομού τους στην Ελλάδα οι Καυκάσιοι θα δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην πνευματική διάπλασή τους. Η ανάγκη ανόδου του μορφωτικού τους επιπέδου και η ικανοποίηση των ψυχαγωγικών αναγκών θα οδηγήσει το σύλλογο στη δημιουργία «Φιλεκπαιδευτικού Συνδέσμου Καυκασίων». Η έδρα του Συνδέσμου ήταν η Καλαμαριά. Ο Σύνδεσμος ανέπτυξε σημαντική και αξιόλογη δράση και σε λίγα χρόνια απέκτησε εξαιρετική βιβλιοθήκη για τα μέλη του με αρκετούς τόμους από ρωσικά και ελληνικά βιβλία. Οργάνωσε μουσικό τμήμα με χορωδία και ορχήστρα με αρκετά μουσικά όργανα. Ίδρυσε δε και δραματικό τμήμα που κάθε τόσο έδινε θεατρικές παραστάσεις[4].

Η νεολαία των Καυκασίων, που σπούδαζε στις Μέσες και Ανώτατες σχολές της Ρωσίας, με την άφιξή τους στην Ελλάδα και με πρωτοβουλία των Ε. Τιτόπουλου, Στυλιανού Μαυρογένη και άλλων διοργανώνουν στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης σύλλογο τον οποίον, «κατά την επικρατούσαν την εποχήν εκείνην νοοτροπίαν των ρωσσομαθών Ποντίων Ελλήνων του Καυκάσου», ονόμασε «Σύλλογο Καυκασίων Φοιτητών». Ο Σύλλογος αυτός θα λειτουργήσει για μια εξαετία.

Το 1920 ο σύλλογος αυτός Θα αποταθεί στον Υπουργό Παιδείας-ο πρωθυπουργός Βενιζέλος απουσίαζε στο εξωτερικό- και αφού υπενθυμίσει σ’ αυτόν ότι στην Τυφλίδα του Καυκάσου, η Ελληνική Αποστολή, πριν από τη μετανάστευση των φοιτητών, υποσχέθηκε ότι το ελληνικό κράτος θα αναλάβει την ενίσχυση των φοιτητών για τη συνέχιση και αποπεράτωση των σπουδών τους στα Ανώτατα Εκπαιδευτήρια της Ελλάδας, ζήτησε τη συνδρομή του. Ο Υπουργός κυνικά θα δηλώσει ότι: «Εδώ στην Ελλάδα σπουδάζουν όσοι έχουν λεπτά και όσοι δεν έχουν λεπτά πηγαίνουν και εργάζονται»[5].

Μετά την πτώση της Κυβέρνησης Βενιζέλου (1/11/1920) ο «Σύλλογος Καυκασίων Φοιτητών» , σε γενική του συνέλευση, θα εξουσιοδοτήσει τον Γρηγόριο Τηλικίδη[6] (πρώην Γενικό Επιθεωρητή των ελληνικών σχολείων του Αντικαυκάσου) να μεταβεί στην Αθήνα και να διαπραγματευθεί («εν λευκώ»)με την Ελληνική Κυβέρνηση την εισαγωγή τους στις Ανώτατες Σχολές του Κράτους και την οικονομική τους ενίσχυση για τη συνέχεια των σπουδών τους. Ο Πρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης, Δημήτρης Γούναρης, θα δεχθεί[7] τη νόμιμη εισαγωγή των Καυκάσιων φοιτητών στα Ανώτατα Εκπαιδευτήρια του Κράτους και τη χορήγηση μικρής οικονομικής ενίσχυσης για τη συνέχιση των σπουδών τους. Έτσι όσοι δεν είχαν τίτλους σπουδών Ρωσικών Πολυτεχνείων θα εισαχθούν στο Πολυτεχνείο μετά από εισαγωγικές εξετάσεις , ενώ αυτοί που είχαν τίτλους Πολυτεχνείου εισήχθηκαν χωρίς εξετάσεις και τους αναγνωρίστηκαν τα μαθήματα για τα οποία είχαν δώσει εξετάσεις. Στα Πανεπιστήμια η εισαγωγή έγινε χωρίς εξετάσεις –όπως αυτό επικρατούσε κατά τα έτη 1920/21 για όλους τους φοιτητές-σε αυτούς δε που κατείχαν τίτλους σπουδών Ρωσικών Πανεπιστημίων αναγνωρίστηκαν τα μαθήματα για τα οποία είχαν δώσει εξετάσεις[8].

Για την κάλυψη μέρους των εξόδων των σπουδών των Καυκασίων φοιτητών ιδρύθηκε από το «Φιλεκπαιδευτικό Σύνδεσμο Καυκασίων» το «Εκπαιδευτικό Ταμείο». Βασικοί του πόροι ήταν «η δεκάρα του Καυκάσιου πρόσφυγα, που παρά την άθλια οικονομική του κατάσταση ενίσχυσε μ’ όλες του τις δυνάμεις την παραπάνω προσπάθεια, οι διάφορες εισπράξεις από τις θεατρικές παραστάσεις, μουσικές βραδιές και χοροεσπερίδες και τα ποσά που προήλθαν από τις καμπάνες που πουλήσαμε»[9].

Οι Καυκάσιοι φοιτητές θα συγκεντρωθούν στη Θεσσαλονίκη και αφού εφοδιαστούν με ανάλογο ρουχισμό από την Υπηρεσία Πρόνοιας, αναχώρησαν[10] για σπουδές στην Αθήνα με πολύ λίγα οικονομικά μέσα. Επί ένα και πλέον μήνα στεγάζονταν στα φορτηγά βαγόνια των ΣΕΚ, έως ότου πέτυχαν να πείσουν το Υπουργείο Παιδείας και το Υπουργείο Πρόνοιας να επιτάξουν- για τους φοιτητές-διώροφο οίκημα, στον τότε συνοικισμό Κυψέλης, για τη στέγασή τους σε φοιτητικό κοινόβιο[11].

Με παρέμβαση της Βασίλισσας Σοφίας (μετά από μέριμνα των Ποντίων βουλευτών-χορηγήθηκε στους Καυκάσιους φοιτητές «αρχικώς και επί χρονικόν διάστημα ζεστόν κατ’ οίκον συσσίτιον άπαξ της ημέρας». Κατά τους πρώτους μήνες των σπουδών τους, πολλοί από τους φοιτητές εργάζονταν ακόμα και ως εργάτες στις οικοδομικές εργασίες των Αθηνών ή στα αγροκτήματα της Κηφισσιάς για την εξασφάλιση του επιούσιου και των εξόδων σπουδών. Οι ελληνικές κυβερνήσεις, κάθε ακαδημαϊκό έτος θα απαλλάσουν τους εκ «Ρωσσίας πρόσφυγας Φοιτητάς» της καταβολής των διδάκτρων. Η «Ένωση Κυριών Αθηνών» χορηγούσε σε αυτούς, κατά μήνα, μικρό χρηματικό επίδομα[12]. Επίσης η ΧΑΝ πρόσφερε στους «Καυκάσιους Φοιτητές», ως ενίσχυση, μηνιαία χρηματική αποζημίωση. Οι φοιτητές παρακάλεσαν όπως με την επιχορήγηση αυτή οργανωθεί φθηνό εστιατόριο-συσσίτιο. Έτσι κατατέθηκε από τους Καυκάσιους φοιτητές η ιδέα της διοργάνωσης από τη ΧΑΝ Φοιτητικής Λέσχης, «η οποία έως τότε ήτο άγνωστος εις τους φοιτητάς». Η ΧΑΝ θα δεχθεί πρόθυμα και θα οργανώσει-επί της οδού Πειραιώς- «Φοιτητική Λέσχη» και θα λειτουργήσει το αντίστοιχο φτηνό εστιατόριο, υπό τη διεύθυνση του γιατρού Βαλάση. Μετέπειτα , με ενέργειες του συλλόγου των Καυκασίων φοιτητών και την συνδρομή του Υπουργείου Προνοίας θα διοργανωθεί στο Βαρβάκειο Λύκειο «Συσσίτιον δια τους Καυκασίους φοιτητάς», όπου προσφέρονταν δωρεάν, δύο φορές την ημέρα ζεστό φαγητό, αργότερα δε το συσσίτιο αυτό επεκτάθηκε και σε άλλους άπορους πρόσφυγες φοιτητές (Πόντιος-Μικρασιάτες κλπ). Η Φοιτητική Λέσχη επί της οδού Πειραιώς και το «συσσίτιο φοιτητών» που λειτούργησε στο Βαρβάκειο Λύκειο, υπήρξαν έργα αποκλειστικά των «Καυκασίων» και των «Ποντίων», δύο δραστήριων φοιτητικών συλλόγων της εποχής , της προεδρίας Σ. Μαυρογένους και Σωκρ. Κλαδά και έσωσαν πλείστους πρόσφυγες φοιτητές από πολλά δεινά δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αποπερατώσουν τις σπουδές τους . Τα «μαθήματα» της δημιουργικής δράσης της «Φοιτητικής Λέσχης» και του «συσσιτίου» θα αποτελέσουν τα θεμέλια πάνω στα οποία θα οργανωθεί-ιδρυθεί η «Φοιτητική Λέσχη» του Πανεπιστημίου Αθηνών [13].

Οι Καυκάσιοι Φοιτητές στην Αθήνα:

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

1

Αναστασιάδης Μιλτιάδης

2

Μαυρογένης Στυλιανός

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ-ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ

1

Σαμαράς Αλέξιος

ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

1

Αναστασιάδης Γεώργιος

2

Ανδριανίδης Αλέξιος

3

Γραμματικόπουλος Βασίλειος

4

Ζαφειρίδου Σοφία

5

Κασκαρίδης Παναγιώτης

6

Καλέρης Ελευθέριος

7

Μαυρόπουλος Αλέξανδρος

8

Παπουνάς Αλέξανδρος

9

Πασαλίδης Κωνσταντίνος

10

Παυλίδης Παναγιώτης

11

Πυλόροφ Θεμιστοκλής

12

Ταμουρίδης Δημήτριος

13

Τριανταφυλλίδης Αβραάμ

14

Τριανταφυλλίδης Λάζαρος

15

Τιτόπουλος Ευστάθιος

16

Τσαουλίδης Αλέξ.

17

Τσαχουρίδης Στυλιανός

18

Χαριτίδης Αλέξ.

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

1

Ακριβόπουλος Χαράλαμπος

2

Αναγνωστίδου Βασιλειάδου Άννα

3

Βαφειάδης Ιωακείμ

4

Γυμνόπουλος Βασίλειος

5

Γραμματικοπούλου-Ταμουρίδου Κατίνα

6

Θεοδωρίδου-Μαυρογένους Σωτηρία

7

Καριπίδου-Καζινάρη Λαρίσα

8

Καριπίδου Θεοδώρα

9

Κουτίκας Ελευθέριος

10

Λαζαρίδου Χριστίνα

11

Μπαγανάς Δημήτριος

12

Παπαδοπούλου Κατίνα

13

Παπαδόπουλος-Τσαμαδός Μιχαήλ

14

Ταμουρίδου-Αθανασιάδου Όλγα

15

Τηλικίδου-Τιτοπούλου Πελαγία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

1

Βασιλειάδου πόπη

2

Λεβεντίδης

3

Μαυροπούλου Ξένη

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΉ ΣΧΟΛΗ

1

Μαυροπούλου Μαρία

ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

1

Γεωργιάδης Σωκράτης

ΑΝΩΤΑΤΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ

1

Ορφανίδης Νικόλαος

2

Ταμουρίδης Ελευθέριος

Και ο επίλογος…, από Κώστα Γαβριηλίδη

«Βαθειά είναι η πικρία που ένιωσε ο κόσμος μας από τη στάση όλων σχεδόν των σπουδαστών μας, που απαρνήθηκαν το παρελθόν τους , ξέχασαν το δεσμό τους με τον κόσμο μας, το πικρό ψωμί που φάγαμε και που ήταν ζυμωμένο με τον ιδρώτα του φτωχού και αμόρφωτου χωρικού και σ’ όλη τη μετέπειτα ζωή τους δεν σκέφτηκαν παρά την οργάνωση της ιδικής τους ζωής και την ατομική τους καλοπέραση»[14].

Για την τύχη του «Εκπαιδευτικού Ταμείου»…

«[…]όλο αυτό το υπέροχο σχέδιο, όλη αυτή η προσπάθεια προσέκρουσε στην εγκληματική αδιαφορία των σπουδαστών μας που έγιναν μηχανικοί μετά το τέλος των σπουδών τους. Όχι μόνο δεν έδειξαν κανένα ενδιαφέρον για τη διατήρηση και επέκταση του ταμείου, αλλά οι περισσότεροι ούτε και τα ποσά , με τα οποία χρεώθηκαν, δεν επέστρεψαν. Έτσι ναυάγησε μια ωραία και ευγενική προσπάθεια του λαού μας, που ξέγραψε από τους κόλπους του όλους αυτούς που φάνηκαν αγνώμονες…»[15].

Για την τύχη του «Φιλεκπαιδευτικού Συνδέσμου Καυκασίων»…

«[…]κι αυτός ο Εκπαιδευτικός Σύνδεσμος καλαμαριάς πέρασε στην αφάνεια και διαλύθηκε, γιατί στερήθηκε την ηθική ενίσχυση των διανοούμενών μας, που υπηρετούσαν στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις. Έτσι διασκορπίστηκαν τα ωραία βιβλία και χάθηκαν και όλα τα μουσικά όργανα και η άλλη περιουσία του συνδέσμου. Η ευθύνη για το σταμάτημα κάθε φιλεκπαιδευτικής προσπάθειας και την απουσία ενός πνευματικού κέντρου που θα συγκέντρωνε και θα εξύψωνε το εκπολιτιστικό και πολιτικοοικονομικό επίπεδο του λαού μας, αυτούς βαραίνει κατά κύριο λόγο»[16].

Για «Εύξεινο Λέσχη» και τη «Λέσχη Καυκασίων»

«Οι ίδιοι, δεν ξέρω από ποια ελατήρια κινήθηκαν για να σαμποτάρουν το εκπολιτιστικό έργο της Λέσης των Ποντίων Θεσσαλονίκης, που ιδρύθηκε με τ’ όνομα «Εύξεινος Λέσχη». Στην ίδρυση της Λέσχης πήραμε μέρος και αρκετοί Καυκάσιοι πρόσφυγες και σαν σκοπό μας βάλαμε το δυνάμωμα της Λέσχης και την προοδευτική ανάπτυξη και εξέλιξή της. Αργότερά όμως Εγκατέλειψαν τη λέσχη Ποντίων, με το αιτιολογικό ότι είχε αντιδραστικό χαρακτήρα, και ίδρυσαν την Λέσχη των Καυκασίων. Έκανα το παν για να αποτρέψω την ενέργειά τους αυτή και συνέστησα να μείνουν μέσα στην «Εύξεινο Λέσχη» και μαζί με τους προοδευτικούς νέους των Ποντίων να επιδράσουν στην προοδευτική ανάπτυξη του έργου της.

Η Λέσχη των Καυκασίων ιδρύθηκε και επικεφαλής μπήκανε οι μηχανικοί και άλλοι διανοούμενοί μας. Παρά τις επιφυλάξεις που είχα δέχτηκα να τους ενισχύσω μ’ όλες μου τις δυνάμεις. Ήμουνα βουλευτής την εποχή αυτή και δέχτηκα να καταβάλω την μηνιαία συνδρομή που καθόρισαν μόνοι τους. Ανέλαβα δε να πλουτίσω με διάφορα βιβλία τη βιβλιοθήκη της Λέσχης. Γρήγορα όμως η Λέσχη παρέκκλινε από τον προορισμό της και μεταβλήθηκε σε χαρτοπαικτική λέσχη… Ένα βράδυ έφτασα στα γραφεία της Λέσχης φέρνοντας μαζί μου δύο μεγάλα δέματα βιβλία από την Αθήνα. Βρήκα ολόκληρο το Διοικητικό Συμβούλιο με τον Πρόεδρο επικεφαλής να παίζουν «πόκερ». Ούτε ένας δεν ασχολήθηκε μαζί μου, ούτε με τα βιβλία που έφερα… Τα παρέδωσα στον υπάλληλο της Λέσχης και έφυγα αηδιασμένος… Η Λέσχη γρήγορα χρεωκόπησε και έκλεισε…»[17].

Για την τύχη του «Συλλόγου Καυκασίων»…

«Ο Σύλλογος των Καυκασίων δεν περιορίστηκε μονάχα στο έργο της βοηθείας για την έγκαιρη και καλύτερη αποκατάσταση των προσφύγων. Ούτε μονάχα στο μορφωτικό και εκπολιτιστικό του έργο. Γρήγορα εξελίχθηκε και σε πολιτικό κέντρο που επηρέασε και επέδρασε αποφασιστικά στον πολιτικό προσανατολισμό των Καυκασίων. Και η πολιτική αυτή επίδραση του Συλλόγου διατηρήθηκε για μακρό χρονικό διάστημα και σχεδόν ως την ημέρα που το μίασμα του φασισμού με τη μορφή της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου κατέκλυσε τον τόπο και σταμάτησε κάθε πολιτική και κοινωνική κίνηση και δράση»[18].



[1] Kafkasios-Pontokomitis

[2] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ, ΕΝΤΟΣ, ΑΘΗΝΑ, 2004, σελ. 183

[3] «[…] ιδιαιτέρωςυπογραμμίζεται εν προκειμένω το ζωηρόν υπέρ των «Καυκασίων φοιτητών» ενδιαφέρον του Δημ. Ευθυμιάδου βουλευτού επί σειράν ετών Θεσσαλονίκης».

(ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΕΙΟΝ ΚΑΡΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΑΥΚΑΣΟΥ (ΚΑΡΣΚΑΓΙΑ ΟΜΠΛΑΣΤ) ΚΑΙ ΤΟ ΕΝ ΑΥΤΩ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΟΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝ 1878-1920, ΕΥΞΕΙΝΟΣ ΛΕΣΧΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 1963,σελ. 167)

[4] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 184

[5] ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ό.π., σελ. 163

[6] Στην «Εφημερίδα των Βαλκανίων»-26/6/1921- διαβάζουμε:

«ΟΙ ΚΑΥΚΑΣΙΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ

Εις την Καλαμαριάν περί τους 60 πρόσφυγας φοιτητάς συνέπηξαν Σύνδεσμον Καυκασίων Φοιτητών, ο σκοπός του οποίου είνε καθαρώς εκπαιδευτικός. Οι φοιτηταί ούτοι, διακόψαντες τας σπουδάς των ως εκ των γεγονότων, θα ζητήσουν από την ελληνικήν κυβέρνησιν να παράσχη εις αυτούς τα μέσα της συνεχίσεως των σπουδών εις τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Η λογική και δικαία αύτη επιθυμία δεν αμφιβάλλομεν ότι θα εισακουσθή υπό των αρμοδίων μας και πάσα υποστήριξις θα παρασχεθή εις τους εν λόγω φοιτητάς, δια την συμπλήρωσιν των σπουδών των». (παρατίθεται σε: ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ, Η ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ ΣΤΟ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟ (1920-1940). ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ . ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗ ΝΕΑ ΠΑΤΡΙΔΑ. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ-ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΛΕΥΚΩΜΑ, UNIVERSITY STUDIO PRESS, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 1998, σελ. 22)

[7] Υπήρξε «απόφαση της επαναστατικής Κυβέρνησης όπως επιτραπεί η φοίτηση στις ανώτερες Ελληνικές Σχολές, στο Πανεπιστήμιο και στο Πολυτεχνείο, των φοιτητών των Ρωσσικών Πανεπιστημίων και των αποφοίτων των ρωσσικών γυμνασίων».

(ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 186)

[8] ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ό.π., σελ. 163

& Η εξακρίβωση της ιδιότητάς τους γινότανε με δύο μάρτυρες κι απ’ αυτό βγήκε το παρατσούκλι «οι φοιτητές των δύο μαρτύρων». (ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 186)

[9] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 186

& Το Εκπαιδευτικό Ταμείο έγινε μετά από πρόταση του δασκάλου Κώστα Γαβριηλίδη σε μια από τις ετήσιες Γενικές Συνελεύσεις του Συλλόγου Καυκασίων. «Σύμφωνα με την απόφαση που πάρθηκε, ολόκληρη η οικονομική ενίσχυση που δόθηκε και θα δίνονταν στους σπουδαστές μας θα εθεωρείτο δάνειο του Ταμείου σ’ αυτούς, που θα το επέστρεφαν σε μηνιαίες δόσεις μετά το διορισμό τους ή την ιδιωτική τους εργασία. Ακόμα τη διαχείριση του ταμείου θα την αναλάμβαναν μετά το τέλος των σπουδών τους οι ίδιοι και θα το ενίσχυαν και με μηνιαία ατομική τους εισφορά. Το σχέδιο αυτό απόβλεπε στο να γίνει το εκπαιδευτικό ταμείο μόνιμη και αυτοτελής οργάνωση, με οικονομικά μέσα αρκετά, τα οποία θα επέτρεπαν την ενίσχυσην των παιδιών των φτωχών αγροτών, που θα είχαν τον πόθο και την προθυμία να πάρουν ανώτερη μόρφωση. Ποιος άλλος αν όχι αυτοί που ευεργετήθηκαν και βοηθήθηκαν από τον κόσμο των προσφύγων έπρεπε να αναλάβει το έργο αυτό στα χέρια του…Πάγιο κεφάλαιο του Ταμείου θα ήταν το δάνειο που δόθηκε στους σπουδαστές και οι μηνιαίες τους εισφορές. Όμως ούτε ο Σύλλογος, ούτε ο Εκπαιδευτικός Σύνδεσμος, αλλά ούτε και οι διάφοροι παράγοντες κι εμείς σαν άτομα θα σταματούσαμε τις προσπάθειές μας στον τομέα ενίσχυσης του ταμείου».

(ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 187-188)

& Το έργο του «Συλλόγου Καυκασίων» θα αναγνωριστεί από τους Καυκάσιους φοιτητές: «Εξ ίσου σημαντικήν προσπάθειαν και οικονομικήν ενίσχυσιν προσέφερε (επί πιστώσει) και ο εν Θεσσαλονίκη λειτουργών τότε Σύλλογος των «Καυκασίων, όστις δια θεατρικών παραστάσεων ποικιλοτρόπως ενίσχυσε και ετόνωσε το ηθικόν των φοιτητών και την οικονομικήν κατάστασιν αυτών και ούτω σχεδόν άπαντες οι φοιτηταί εξήλθον των Ανωτάτων Σχολών μετ’ αντιστοίχων διπλωμάτων».

(ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ό.π., σελ. 167)

[10] «Οι σπουδάζοντες στο Πολυτεχνείο της Αθήνας, σε αυτό κατά προτίμηση ενεγράφησαν σχεδόν όλοι οι φοιτητές μας και οι απόφοιτοι των Γυμνασίων, ήταν περί τους τριάντα».

(ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 186)

[11] ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ό.π., σελ. 163

[12] ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ό.π., σελ. 164

[13] ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ, ό.π., σελ. 165-166

[14] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 187

[15] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 188

[16] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 188

[17] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 189

[18] ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ό.π., σελ. 189

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου