ΜΠΑΓΑΝΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ «1850-1950 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΜΠΑΓΑΝΑ- ΣΑΜΑΡΑ == ΛΙΑΝΔΗ- ΖΙΑΣΚΑ- ΝΕΔΕΛΚΟΥ- ΤΟΥΣΙΜΗ- ΦΩΤΗ»

Ένα θαυμάσιο βιβλίο μου στάλθηκε πριν χθες από τον κ. Γιώργο Μπαγανά.

ΜΠΑΓΑΝΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ, 1850-1950 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΜΠΑΓΑΝΑ- ΣΑΜΑΡΑ (ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ- ΚΑΡΣ- ΚΙΛΚΙΣ- ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ) ΛΙΑΝΔΗ- ΖΙΑΣΚΑ- ΝΕΔΕΛΚΟΥ- ΤΟΥΣΙΜΗ- ΦΩΤΗ (ΕΔΕΣΣΑ- ΑΡΙΔΑΙΑ), Χ.Ε., ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2010



Ο Γιώργος Μπαγανάς , στα πλαίσια της αναζήτησης του γενεαλογικού του δέντρου βρέθηκε μπροστά σε ένα πλούτο υλικού, φωτογραφίες –τεκμήρια και τα χειρόγραφα απομνημονεύματα του αδελφού του παππού του, Σπυρίδωνα Μπαγανά. Η οικογένεια Μπαγανά κυριαρχούσε στην περιοχή των χωριών Γιολαγουζτσαμ –Άνω και Κάτω Τσαπίκ καθότι ο προπάππος παπα Κωνσταντίνος ήταν ο παπά και ο ληξίαρχος των παραπάνω χωριών.

Μέσα από το βιβλίο αυτό παρουσιάζεται και το πάθος της οικογένειας Μπαγανά (Παγανά-Μπαγάεφ-Μπαγανά) για τη μόρφωση όπου πάρα πολλοί θα διακριθούν με ιδιαίτερη μορφή τον Νικόλαο Μπαγανά που θα φτάσει να γίνει καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Μπορτώ της Γαλλίας.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου του Γιώργου Μπαγανά παρουσιάζει την οικογένεια της μητέρας του καταθέτοντας τεκμήρια και φωτογραφίες μοναδικής ιστορικής και όχι μόνο αξίας.



Ιδιαίτερα , θα ήθελα να σταθώ στην παράθεση- στο βιβλίο- μέρους των χειρόγραφων απομνημονευμάτων του Σπυρίδωνα(Πάνου) Μπαγανά (αδελφό του παππού του Γιώργου Μπαγανά )

Παρακάτω παρουσιάζω θέματα από τα Απομνημονεύματα του Σπυρίδωνα (Πάνου) Μπαγανά .

Οι γονείς του Σπυρίδωνα Μπαγανά κατάγονταν από το χωριό Γερτουρμάζ της περιφέρειας Αργυρουπόλεως (Κιμισχανέ). (42)

Δεν είχαν κλήρους ικανοποιητικούς για τη γεωργία, γι αυτό για εξοικονόμηση πόρων έφευγαν σε απομακρυσμένα μέρη , ακόμα και στη Ρωσία για εξεύρεση εργασίας, όσοι δε έμεναν στο χωριό , κατά τους χειμερινούς μήνες γυρνούσαν τα χωριά κάνοντας το επάγγελμα του γανωτού (καλαϊτζή)- εξού και καλαϊτζίδες.(42)

Ο πατέρας του Γιώργος χειροτονήθηκε ιερέας από τον Μητροπολίτη Αργυρουπόλεως (Χαλδίας) και διορίσθηκε εφημέριος της εκκλησίας 40 μαρτύρων του χωριού.(42)

[ΜΕΤΟΙΚΗΣΗ ΣΕ ΚΑΡΣ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΡΩΣΙΑΣ] Έμαθαν ότι μετά τη συνθήκη του Βερολίνου η Ρωσία δέχεται αλλοεθνείς στο Νομό Καρς. Δόθηκε λοιπόν μία «λαμπρήν ευκαρίαν εις τους εν πόντω πολλούς τουρκοεπίκοους έλληνας να ζητήσουν τη μετανάστευσίν των εις Ρωσσίαν και να αποκτήσουν εκεί την ρωσικήν ιθαγένειαν». Όμως δείλιαζαν να ενεργήσουν μόνοι τους έναντι των τουρκικών αρχών. Έτσι αποφάσισαν , πριν αποταθούν στις τουρκικές κι ρωσικές αρχές να συμβουλευτούν τον Πατριάρχη. «Σχηματίσαμε για το σκοπόν αυτούν επιτροπήν, η οποία επαρουσιάσθει εις τον οικουμενικόν Πατριάρχην. Η επιθυμία μας αρχικώς ήτο να μετοικήσουμε εις την Ελλάδα, πράγμα το οποίον η επιτροπή μας το έθεσε υπ όψιν του Πατριάρχου, ο οποίος γνωρίζων την τότε θέσιν της μικρής Ελλάδος, εξεφράσθει λέγων: «η επιθυμία όλων μας είναι να ενωθούμε με την μητέρα μας Ελλάδα, αλλά υπό τας σημερινάς συνθήκας τούτο είναι ακατόρθωτον. Η Ελλάς μας είναι ένα μικρό, πτωχό κράτος και αν ακόμη θα επιγένατε εκεί προς μόνημον εγκατάστασιν σας θα εγινόσασθε βάρος εις αυτήν από οικονομικής απόψεως και θα υποφέρατε. Σας συμβουλεύω να ενεργήσετε δια την μετεγκατάστασιν σας εις Ρωσσίαν…

…Έχω την γνώμην , ότι ως κράτος μεγάλο και ορθόδοξο που είναι θα δεχθεί την εγκατάστασίν σας εις τον νόμον Καρς».

Ο Πατριάρχης τους πρότεινε να σκεφθούν και όσο το δυνατό γρηγορότερα να του ανακοινώσουν την απόφασή τους για να τους συνδράμει με τις όποιες δυνάμεις του στη μετανάστευση. Εν τω μεταξύ ο πατριάρχης είχε έρθει ήδη σε επαφή με τις προξενικές αρχές της Ρωσίας στην Κωνσταντινούπολη και έτσι το φθινόπωρο του 1879 άρχισε κατά ομάδες η πορεία προς τον Καύκασο».[…]»(43)

Ξεκίνησαν με τον κλασικό δίτροχο τουρκικό αραμπά, που σέρνονταν με βόδια, και φτάσαν στην πόλη Αρνταγκάν, όπου και ξεχειμώνιασαν. Την άνοιξη του 1880 η οικογένεια Μπαγανά με τους συμπατριώτες της εγκαταστάθηκε στο χωριό Γιαλαγκούζ-Τσάμ.(44)



[ΣΠΙΤΙΑ] Χωρίς καμία ρωσική βοήθεια έχτισαν τμηματικά τα μονόροφα σπίτια τους κατά τον τουρκικό τρόπο , που επικρατούσε στα χωριά, δηλαδή με χωμάτινη σκεπή, μέσω της οποίας με φεγγίτες φωτίζονταν και αερίζονταν το σπίτι. Πολύ λίγα από τα σπίτια αυτά δέχονταν φως «εκ της πλευράς προσώψεως». (44) Το σπίτι χτίστηκε σε οικόπεδο 560τμ. (ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΚΙΤΣΟ-δε δημοσιεύεται από τον Γ.Μ.)(45)

[ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ] Ο πατέρας του Σπυρίδωνα ήταν ο παπα Κωνσταντίνος, εφημέριος στην ενορία του Αγίου Νικολάου του Γιαλαγούτσαμ , όπου και υπάγονταν και οι εκκλησίες του Αγίου Παύλου και Αγίου Δημητρίου των χωριών Άνω και Κάτω Τσαπίκ.(46)

[ΛΗΞΙΑΡΧΕΙΟ_ΔΑΣΚΑΛΟΙ] Ο παπα Κωνσταντίνος ήταν επιφορτισμένος και με την τήρηση και τη σύνταξη των Μητρώων Ληξιαρχικών Πράξεων των κατοίκων των τριών παραπάνω χωριών. Η σύνταξη αυτή αρχικά γινόταν στα ελληνικά, αλλά αργότερα με απόφαση της Ρωσικής Ιεράς Συνόδου, έπρεπε να γίνεται μόνο στα ρωσικά. Η δουλειά αυτή γινόταν αρχικά από το ρωσομαθή δημοδιδάσκαλο Χρίστο Θεοδωρίδη και αργότερα, από το 1900, από το μεγαλύτερο γιο του παπά, τον Χαράλαμπο Μπαγανά, ο οποίος τελειώνοντας τις σπουδές του στο Εριβάν αντικατέστησε τον Θεοδωρίδη στο εκκλησιαστικό σχολείο του χωριού. (46)

Πιο αναλυτικά το σχολείο στο Γιαλαγούτσαμ είχε Σχολική Επιτροπή στην οποία Πρόεδρος ήταν ο παπα Κωνσταντίνος. Στην αρχή τα μαθήματα παραδίδονταν μόνο στα ελληνικά , αλλά ελλείψει ελληνομαθών πτυχιούχων δασκάλων , οι παραδόσεις γινόταν από ημιμαθείς δημοδιδάσκαλους , πολλές φορές δε και χωρίς βιβλία. Κατά το σχολικό έτος 1897/98 άρχισαν να διδάσκονται και τα ρωσικά από το ρωσομαθή δημοδιδάσκαλο Χ. Θεοδωρίδη και από το σχολικό έτος 1899/1900 από το γιο του παπα Κωνσταντίνου δάσκαλο Χαράλαμπο Μπαγανά. Ο Σπυρίδω αποφοίτησε από το σχολείο κατά το σχ. Έτος 1901/1902 σε ηλικία 13 χρονών.(49)

[ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ] Ο Σπυρίδων (Πάνος) εισάγεται στην Αστική Σχολή του Καρς ( διευθυντής Νικόλαος λυκόβιτσς)από σχ. Έτος 1902/03 έως το 1905/1906.(54) Στη διάρκεια των σπουδών του ο Σπυρίδων θα είναι υπότροφος σε ελληνικές και ρωσικές οικογένειες.(55)Εκεί θα έρθει σε σύγκρουση με μέλη κάποιας «μυστικής τοπικής ελληνικής οργάνωσης», για την οποία δεν αναφέρει περαιτέρω πληροφορίες. (55) Μετά θα εισαχθεί στην Ηλεκτρονική Σχολή Πετρόφσκα, που θα μεταφερθεί στο Χάρκοβο απ’ όπου θα αποφοιτήσει το 1911.(60)

Θα δώσει εξετάσεις στην εκπαιδευτική επιτροπή της Αστικής Σχολής Καγκισμάν και τον Απρίλιο του 1912 θα αποκτήσει πτυχίο ισότιμο διδασκαλείου.(67)

Από το Σεπτέμβριο του 1912 θα διοριστεί διευθυντής του ρωσικού σχολείου της κοινότητας Ντόλπαντ Καρς, όπου υπηρέτησε έως τον Απρίλιο του 1915, που κλήθηκε στις τάξεις του στρατού.(67) Απολύεται από το στρατό μετά την Οκτωβριανή επανάσταση και αναλαμβάνει καθήκοντα στην επαγγελματική σχολή του Καρς. (67) Απρίλιο 1918 φεύγει με την οικογένειά του για Τιφλίδα και από Απρίλιο 1920 μέσω Βόλου η οικογένεια Μπαγανά προωθείται προς Μακεδονία. (24) Εγκαθίστανται στα γύρω του Κιλκίς χωριά ενώ ο Σπυρίδων εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη και λόγω των προσόντων του προσλαμβάνεται στα ΤΤΤ.(24)[…]

Τα υπόλοιπα στα βιβλίο

Το έργο αυτό του Γιώργου Μπαγανά αξίζει συγχαρητήρια γιατί είναι σίγουρο ότι (ξε)περνάει τα στενά όρια της έρευνας του γενεαλογικού του δένδρου και αγγίζει την ιστορία κάποιων ανθρώπων , που είχαν εξαιρετικό πάθος για πρόοδο , και για τους οποίους, δυστυχώς, μια συνολική εργασία δεν έχει ακόμα ... γραφεί.


3 σχόλια:

  1. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ...Το βρήκα τυχαία και ανατρίχιασα... Κωνσταντίνος Μπαγανάς γαρ και εγώ... ;-) Προφανώς, επιθυμώ να αποκτήσω και εγώ το βιβλίο. Παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου στο dbaganas@yahoo.gr Ευχαριστώ προκαταβολικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. me endiaferei kai emena na to agoraso,as mas enimerosei kaneis pou kai pos parakalo!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή