ΑΠΟ ΤΣΙΠΛΑΧΛΙ (=ΓΥΜΝΟΝ) ΚΑΙ ΚΙΟΥΛΕΠΕΡΤ(=ΠΡΟΣΗΛΙΟ) ΚΑΡΣ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΡΩΣΙΑΣ ΣΕ ΦΙΛΗΡΟ (ΓΙΑΛΑΤΖΙΚ), ΚΙΛΚΙΣ ΚΑΙ ΝΕΟ ΚΑΥΚΑΣΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ (1914 και 1920)

Η παρακάτω έρευνα πηγάζει από τη τη μελέτη των Μαραβελάκη και Βακαλόπουλου στις προσφυγικές συνοικίες του «Γεωργικού γραφείου εποικισμού Θεσσαλονίκης»[1]


Το Τσιπλαχλί (=Γυμνόν) απέχει του Καρς οκτώ ώρες, πλησίον του Τσιπλαχλί εις απόστασιν 15 χλμ ευρίσκεται η πόλις Σαρί-Καμίς με 5000 κατοίκους. Επίσης πέριξ του ιδίου χωρίου ευρίσκονται και τα ελληνικά χωρία Γαμισλί με 70 οικογένειες, Λάλογλι με 150, Πελιούκ-Πας με 200, Τιβίκ με 90, Τσατάχ με 50, Σαλούτ με 40 και Βερισάν με 70. Το δε Κιουλεπέρτ(=Προσήλιο) είχε πλησίον του, εις απόστασιν δύο ωρών, την πόλιν Αρδαχάν με 30000 κατοίκους και τα ελληνικά χωρία Σιντισκόμ με 100 ελληνικάς οικογενείας , Τοροσχέβ με 110, Χανάχ με 70 και Φαχρέλ με 100.

Το Τσιπλαχλί ηρίθμει 70, το δε Κιουλεπέρτ 200 ελληνικάς οικογενείας αι οποίαι ωμίλουν την ποντιακήν διάλεκτον. Η πρώτη ομάς προσφύγων εκ των δύο ανωτέρω χωρίων ήλθεν εις την Μακεδονίαν και εγκατεστάθη εις Φίληρον (Γιαλατζίκ) μεταξύ Μαρτίου –Μαΐου 1914, ακολουθήσασα την εξής πορείαν: Βατούμ-Κωνσταντινούπολις-Πειραιεύς-Θεσσαλονίκη-Φίληρος, η δε δευτέρα μεταξύ Οκτωβρίου 1920-Ιανουαρίου 1921, ακολουθήσασα την ιδίαν πορείαν. Ωρισμέναι όμως οικογένεια εγκαταστάθησαν εις Κιλκίς, Νέον Καύκασον Φλωρίνης ή και αλλού.

Τα χωρία Τσιπλαχλί και Κιουλεπέρτ, κατοικούμενα σήμερον υπό Τούρκων, κείνται εις μέσον υψ. 700μ. και κλιματολογικώς χαρακτηρίζονται από τας πολλάς βροχάς και τον βαρύν χειμώνα. Λέγεται ότι το Τσιπλαχλί ιδρύθη το 1830, είναι όμως γνωστόν ότι τούτο, καθώς και το Κιουλεπέρτ, συνωκίσθησαν κυρίως μετά τον Ρωσοτουρκικόν πόλεμον 1877-78 υπό προσφύγων εκ διαφόρων μερών του Πόντου. Κατά τον πρώτον παγκόσμιον πόλεμον τουρκικός στρατός κατέλαβε τα χωρία ταύτα, οπότε μέρος των κατοίκων μετηνάστευσαν εις την Ελλάδα. Κατόπιν ο τουρκικός στρατός απεσύρθη, αλλά το 1920 επανήλθε και παρέμεινεν εκεί οριστικώς, οπότε ανεχώρησαν και οι εναπομείναντες από του 1914 κάτοικοι, οι οποίοι ήλθον, ως είπομεν, και αυτοί εις την Ελλάδα. Επομένως η μετακίνησις τούτων εις την Μακεδονίαν δεν σχετίζεται με την κατά το 1922 γενομένην ανταλλαγήν των ελληνοτουρκικών πληθυσμών.

Αι παραδόσεις, αι ενδυμασίαι, τα ήθη και έθιμα των κατοίκων του Τσιπλαχλί και Κιουλεπέρτ ήσαν όμοια προς τα του Πόντου, εκ του οποίου και προήλθον. Πατριαρχικαί οικογένεια του Τσιπλαχλί ήσαν του Θεοπίστου Αποστολίδου, Ανθεμίδου, Τσιοτουλίδου κ.ά. του δε κιουλεπέρτ ήσαν αι οικογένειαι του Χατζή Μουρατάντ (των σημερινών Μουρατιδαίων), Τσαχουριδαίων, Σιδηροπουλαίων κ.ά.

Οι κάτοικοι ήσαν χριστιανοί ορθόδοξοι, υπαγόμενοι εις την Μητρόπολιν Καρς, είχον δε οι μεν του Τσιπλαχλί μίαν εκκλησίαν, του Αγίου Δημητρίου, και εν παρεκκλήσιον, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, εις δε του Κιουλεπέρτ επίσης μίαν εκκλησίαν, της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, και τρία παρεκκλήσια, του Προφήτου Ηλία εις απόστασιν ενός χλμ, του Αγίου Πνεύματος, εις απόστασιν δύο χλμ. Και του Αγίου Ιωάννου εις απόστασιν ημίσεος χλμ.

Αι οικείαι των εν λόγω χωρίων ήσαν λιθόκτιστοι. Η στέγη των συνήθως ήτο οριζοντία και κατεσκευάζετο εκ χονδρών ξυλίνων δοκών, ετίθετο δ’ επ’ αυτής παχύ στρώμα αργιλλώδους χώματος (χασίλ χώμα) αντί κεράμων ή λίθινων πλακών.

Η γεωργία ήτο ελάχιστη, διότι η περιοχή, ως είπομεν, είναι ορεινή, ενώ αντιθέτως η κτηνοτροφία των ήτο ανεπτυγμένη (αγελάδες και πρόβατα).

Το Τσιπλαχλί είχεν εξατάξιον σχολείον με δύο διδασκάλους, ομοίως δε και το Κιουλεπέρτ με τρεις διδασκάλους.



[1] ΜΑΡΑΒΕΛΑΚΗΣ Μ.-ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ Α., ΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΝ ΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΙΜΧΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 1955, σελ. 38


3 σχόλια:

  1. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΤΡΟΣ-ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ3 Ιουλίου 2012 - 9:13 μ.μ.

    Το Κιουλεπέρτ όπως και όλα σχεδόν τα ελληνικά χωριά του Κυβερνείου του Κάρς, βρίσκονται σε ένα οροπέδιο στο νότιο Καύκασο, σε υψόμετρο 1800 μέτρων περίπου και όχι σε υψόμετρο 700 μέτρων, όπως εσείς αναφέρετε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Είναι μελέτη των Μαραβελάκη και Βακαλόπουλου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μάρθα Λαζαρίδου, από την οικογένεια Δημητριάδη του Γκιουλεπερτ3 Σεπτεμβρίου 2014 - 8:38 π.μ.

    Φαίνεται πως, η μελέτη των Μαραβελάκη-Βακαλόπουλου δεν είναι ακριβής ως προς το υψόμετρο της περιοχής, το οποίο είναι 1800 μέτρα περίπου, όπως αναφέρει ο Σιδηρόπουλος Π. Επίσης νομίζω ότι το Γκιουλεπέρτ δεν σημαίνει προσήλιο -θα ήταν Γκιουνεπερτ σε αυτή τη περίπτωση. Περισσότερο ταιριάζει η μετάφραση σε "Ροδώνα" που αναφέρεται αλλού. Σε επίσκεψη στο χωριό σημερινός κάτοικος εξέφρασε την άποψη ότι το όνομα προήλθε από λίμνη (γκιόλα) που υπήρχε παλαιότερα δίπλα στο χωριό σε περιοχή που σήμερα είναι λιβάδι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή