ΑΠΟ ΖΕΛΕΤΣΑ ΚΑΡΣ ΚΑΥΚΑΣΟΥ ΡΩΣΙΑΣ ΣΕ ΧΡΥΣΗ ΑΡΙΔΑΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΟΝΗΣΙ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΕΛΙΣΣΑΝΙΔΟΥ [1]

από: Ποντιακή Ηχώ, τεύχος 14, σελίδες 4-5

Η Ζέλετσα ήταν αμιγές Ελληνικό χωριό με 200 Ελλ. οικογένειες περίπου και ουδεμία Τουρκική. Υπαγόταν δε στην επαρχία Ζέλετσας, του Νομού Καρς.

Το χωριό είχε μια εκκλησία και ένα παρεκκλήσι του αγίου Παύλου καθώς και έναν παπά ο οποίος λειτουργούσε σε 3 χωριά. Είχε ένα δημοτικό σχολείο με 150 μαθητές περίπου, στο οποίο δίδασκαν οι διδάσκαλοι Αλέξανδρος Ζαχαριάδης και Αλέξανδρος Ηλιάδης. Υπήρχαν και 2 μπακάλικα το οποία ανήκανε στους Θεοδόσην Μιχαηλίδην και Μιχάλην Ιερόπουλον.

Το χωριό διαβρέχονταν από ποτάμια, περιβάλλονταν από πολλά δάση και από τρία βουνά, το «Γιουλάν», το «μεσάς Παναγία» και το «Χάσλεν». Διέθετε εκτεταμένες βοσκές 3.000 στρεμμάτων περίπου, που βρίσκονταν στις θέσεις «Γολτούχ» και «Γοσάχλαρ». Ο μέσος όρος δε της ιδιόκτητης γης κάθε οικογενείας ήταν 70 στρέμματα περίπου. Το όργωμα δε των αγρών γινόταν με 3 ζευγάρια βόδια που έσερναν το αλέτρι, το δε αλώνισμα με το παραδοσιακό «τουκάνι» το οποίον έσερνε ένα ζευγάρι βόδια.

Εκτός από τις αγροτικές ασχολίες οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν και με την κτηνοτροφία, υπήρχαν λ.χ. πολλές οικογένειες οι οποίες κατείχαν 30 αγελάδες! 7 ζευγάρια βόδια και πολλά γιδοπρόβατα. Ο γεωργοκτηνοτροφικός αυτός πλούτος του χωριού, υπήρξε και ο κύριος λόγος για τον οποίο οι κάτοικοι του χωριού δεν μετανάστευσαν σε άλλα μέρη, όπως συνέβαινε σε πολλές άλλες περιοχές του Πόντου.

Το χωριό ήταν διαιρημένο σε έξη γειτονιές ή μαχαλάδες από τις οποίες οι κυριότερες ήταν «τη Πολαντίρ η μαχαλά», «τη Τσαχρένας η μαχαλά», «τη Σαπατίνας η μαχαλά» και «τη Κεσάνε η μαχαλά».

Υδρεύονταν δε οι κάτοικοι του χωριού από πολλές πηγές και από μια βρύση που βρίσκονταν στο κέντρο της πλατείας του. Οι πιο μορφωμένοι από τους κατοίκους του χωριού ήταν οι: Αβραάμ Ιερόπουλος, Κων/νος Ιερόπουλος, Βασίλειος Ξενιτίδης και Γρηγόριος Σεχίδης. Οι δε προύχοντες ήταν ο Θεοδόσης Μιχαηλίδης, ο Μιχαήλ Ιερόπουλος και ο Θωμάς Λαζαρίδης. Από τους τρεις λυράρηδες που είχε το χωριό, δηλ. το Γιάννη Ιερόπουλο, Θεοδόση Μελισσανίδη και Θεοδόση Μιχαηλίδη, ο πρώτος ήταν βουβός.

Τα πλησιέστερα χωριά προς τη Ζέλετσα ήταν η Γέιτσα, το Αμιρχάν, το Σαρίκαμις και η Τιφλίς.

Από το 1914 κι ύστερα γινήκανε πολλά γεγονότα στην Περιοχή της Ζέλετσας και υποφέραμε πολλά από τους Τούρκους. Παρόλα αυτά όμως θύματα δεν είχαμε, όπως είχανε τα άλλα χωριά.

Μετά απ’ αυτά, εμείς εγκαταλείψαμε το χωριό μας το 1919 και φύγαμε με πλοίο από το Βατούμ για την Ελλάδα.

Όταν ήρθαμε δε εδώ, στην αρχή μας εγκατάστησαν προσωρινά στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης, μας μετέφεραν μετά στη Θράκη και τελικά μας εγκατάστησαν οριστικά στο χωριό Χρυσή της επαρχίας Αλμωπίας, όπου και μένομε μέχρι σήμερα.

Φεύγοντας δε, μαζί μας πήραμε και την εικόνα της Παναγίας την οποία τοποθετήσανε στο χωριό Μεσονήσι της Φλώρινας, στην εκκλησία τους, η οποία πήρε και το όνομα από εκείνην. Άλλα κειμήλια όμως δεν φέραμε μαζί μας εκτός από κάτι βιβλία που πήρανε μαζί τους οι δάσκαλοί μας.

Υπήρχε, σχετικά με τα γεγονότα και ένα έμμετρο ποιηματάκι που λεγόταν από το 1900 και μετά και τραγουδιότανε απ’ τους κατοίκους, που είχε σαν επικεφαλίδα:

«Ας λέγω σας ντο υπόφεραν οι Ρωμαίοι οφέτος»

Ως να μερών το Σάββατο

κανείς πα κ’ εφοβέθεν

την Κερεκίν το πρωίν

ολ’ αντάμαν εγρέθαν

εβρόνταναν εβρόνταναν

τα «τόπε» τα μολύβα

ο καπνός ατούν έβγαινεν

σ’ ουρανού τα λήβα.

Ους να πηδέβεν το ρακάν

ως οξωπίσ’ ετέρναν

Γιαμ’ έρχουνταν τσατάλτηδες

και τ’ υστερνά κι εφέρναν

τα άλλα τ’ οσπιτά ανοιχτά

τ’ άλλα κλειδωμένα

Απισκές ελάσκουνταν

οι Τουρκ’ πα χαρεμένα.

Τον πόλεμον π’ ερχίνευσεν Αγγλία και Ρωσία

να τρώει ατ’ς ο γουρζουλάς, από πες σην καρδίαν.

Αϊ πασάτε ανόητον

την Κίλκισαν εδώκεν

ασό πολλά τα αφκιάρα τουν

ατός ατόν εντώκεν

Ο Σουλτάνον κουίζ και λέει

α ετσ’ πολλά κι πάει

η Τουρκία θα χάται

Σουλτάνο μ’ για φέρεν το τρανόν το τεφτέρι σ’

Ερχίνεψες τον πόλεμο και γρίλεψες τα’ ασκέρι σ’



[1] Αλεξάνδρα Μελισσανίδου: Γεννήθηκε το 1906 στο χωριό Ζέλετσα του Καρς και κατοικεί στο χωριό της επαρχίας Αλμωπίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου